Yofas

Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 52-b. — ziyouz.com

Yofas YOFAS, Abu Turk (ğarb manbalarida Iafet, Yafet) — qad. diniy aqidalarga köra, Nuh(as)npnt 3 farzandidan biri (Som, Hom b-n birga). Töfondan söng omon qolgan Nuh(as) öğillariga Yer yuzini bölib bergan. Jumladan, Yo. «otasining hukmi birlan... Atil (Itil) va Yoyiq suvining yoqosiğa bordi. Ikki yuz ellik yil anda turdi. Taqi vafot tobdi. Sakkiz öğli bor edi (Turk, Xazar, Saqlab, Rus, Ming, Çin, Qamari, Tarix)» («Şajarayi turk»). Tönğiç öğli nomidan Yo.ni «Abu Turk» («Turkning otasi») deb ham ataşgan. Mirzo Uluğbekning yozişiga Karaganda, Yo.ga «Çin Maşriqining boşqa muhitlari, Qomarun toğlari va rus yerlari oxirigaça çözilgan oq çöqqilar va beşinçi iqlimning qolgan uçdan bir qismi to ma'mur yerlarning oxirigaça va Şimolning zulummotigaça yerlar baxş etilgan edi... Aytadilarki, Turon zamin va Turkistonni Yofas(as) öziga asrab qöygan edi. Şu sababli uni Abutturk deyişgan». Qadimda turkiy ölkalarda yomğir yoğdiruvçi toş (q. Yada toşi) yordamida duo öqib osmondan yomğirqor yoğdiruvçi kişilar bölgan. Mana şu yada ilmini Yo.ga otasi Nuh(as) örgatgan degan naql bor. Yo. vafotidan söng Turk otasi örniga ötirib yurtni boşqargan. Xalq uni Yofas öğlon deb atagan.

Ad.: Mirzo Uluğbek, Tört ulus tarixi, T., 1995; Abulğoziy, Şajarayi turk, T., 1992; Ibrohimov A., Sultonov X., Jörayev N., Vatan tuyğusi, T., 1996.

Faxriddin Hasanov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЁФАС, Абу Турк (ғарб манбаларида Иафет, Яфет) — қад. диний ақидаларга кўра, Нуҳ(ас)нпнт 3 фарзандидан бири (Сом, Ҳом б-н бирга). Тўфондан сўнг омон қолган Нуҳ(ас) ўғилларига Ер юзини бўлиб берган. Жумладан, Ё. «отасининг ҳукми бирлан... Атил (Итил) ва Ёйиқ сувининг ёқосиға борди. Икки юз эллик йил анда турди. Тақи вафот тобди. Саккиз ўғли бор эди (Турк, Хазар, Сақлаб, Рус, Минг, Чин, Қамари, Тарих)» («Шажарайи турк»). Тўнғич ўғли номидан Ё.ни «Абу Турк» («Туркнинг отаси») деб ҳам аташган. Мирзо Улуғбекнинг ёзишига Караганда, Ё.га «Чин Машриқининг бошқа муҳитлари, Қомарун тоғлари ва рус ерлари охиригача чўзилган оқ чўққилар ва бешинчи иқлимнинг қолган учдан бир қисми то маъмур ерларнинг охиригача ва Шимолнинг зулуммотигача ерлар бахш этилган эди... Айтадиларки, Турон замин ва Туркистонни Ёфас(ас) ўзига асраб қўйган эди. Шу сабабли уни Абуттурк дейишган». Қадимда туркий ўлкаларда ёмғир ёғдирувчи тош (қ. Яда тоши) ёрдамида дуо ўқиб осмондан ёмғирқор ёғдирувчи кишилар бўлган. Мана шу яда илмини Ё.га отаси Нуҳ(ас) ўргатган деган нақл бор. Ё. вафотидан сўнг Турк отаси ўрнига ўтириб юртни бошқарган. Халқ уни Ёфас ўғлон деб атаган.

Ад.: Мирзо Улуғбек, Тўрт улус тарихи, Т., 1995; Абулғозий, Шажарайи турк, Т., 1992; Иброҳимов А., Султонов X., Жўраев Н., Ватан туйғуси, Т., 1996.

Фахриддин Ҳасанов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.