Yoğoç zamburuğlari
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 80-b. — ziyouz.com
Yoğoç zamburuğlari gimenomitsetlar turkumining pökaklar oilasiga mansub guruhi. Daraxtlarning yoğoç qismini, ayniqsa özagini hamda turli yoğoç qurilmalarni çiritadi. Yo. z.dan çin pökak (Forties fomentarius), tangaçali pökak (Polyporus squamosus), dağal tukli pökak (Inonotus hispidus) Özbekistonda köp tarqalgan. Yo. z.ning tanalari (mitseliysi) daraxtlarning özagida yoki yoğoç qismida hujayralar orasiga joylaşib, daraxt sirtiga yirik börtmalar — mevatanalar çiqaradi. Yo. z. özi ajratadigan turli fermentlar ta'sirida yoğoç tarkibidagi sellyuloza va ligninni glyukozaga aylantirib oziqlanadi. Şu tufayli daraxtlarning özagi çiriydi. Yo. z., ayniqsa u y zamburuği (Serpula lacrymans) turli yoğoç qurilmalar (uylarning poli, şpallar, yoğoç köpriklar ustuni)da ösib, ularni çiritadi. Yo. z. havoning harorati 18—22° va nisbiy namligi 80—85%, yoğoçning namligi esa 28—60% bölganda yaxşi rivojlanadi. Yo. z. paydo bölmasligi va yoğoç qismlar çirimasligi uçun ular turli antiseptik moddalar (krezet yoği, karbolineum, natriy ftorat va b.) b-n töyintiriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЁҒОЧ ЗАМБУРУҒЛАРИ гименомицетлар туркумининг пўкаклар оиласига мансуб гуруҳи. Дарахтларнинг ёғоч қисмини, айниқса ўзагини ҳамда турли ёғоч қурилмаларни чиритади. Ё. з.дан чин пўкак (Forties fomentarius), тангачали пўкак (Polyporus squamosus), дағал тукли пўкак (Inonotus hispidus) Ўзбекистонда кўп тарқалган. Ё. з.нинг таналари (мицелийси) дарахтларнинг ўзагида ёки ёғоч қисмида ҳужайралар орасига жойлашиб, дарахт сиртига йирик бўртмалар — меватаналар чиқаради. Ё. з. ўзи ажратадиган турли ферментлар таъсирида ёғоч таркибидаги целлюлоза ва лигнинни глюкозага айлантириб озиқланади. Шу туфайли дарахтларнинг ўзаги чирийди. Ё. з., айниқса у й замбуруғи (Serpula lacrymans) турли ёғоч қурилмалар (уйларнинг поли, шпаллар, ёғоч кўприклар устуни)да ўсиб, уларни чиритади. Ё. з. ҳавонинг ҳарорати 18—22° ва нисбий намлиги 80—85%, ёғочнинг намлиги эса 28—60% бўлганда яхши ривожланади. Ё. з. пайдо бўлмаслиги ва ёғоч қисмлар чиримаслиги учун улар турли антисептик моддалар (крезет ёғи, карболинеум, натрий фторат ва б.) б-н тўйинтирилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.