Yoğoçni bukiş
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 84-b. — ziyouz.com
Yoğoçni bukiş yaxlit yoki qatlamqatlam (yelimlab yopiştirilgan) yoğoç zagotovkalarni egib, şu holiça mustahkamlaş; yoğoçning plastiklik (qayşqoqlik) xossasiga asoslanadi. Yoğoçning plastikligi qançalik yuqori bölsa, şunçalik yaxşi bukiladi. Bukişda zagotovkaning qabariq tomoni çöziladi, botiq tomoni qisiladi. Issiklayin va sovuqlayin bukiş usullari bor. Issiqlayin bukiş usuli yaxlit va yelimlab yopiştiriladigan köp qatlamli zagotovkalardan bukik detallar olişda qöl keladi. Yoğoç zagotovka 80—120° gaça qizdirilganda plastikligi keskin oşadi. Issiqlayin bukişda yoğoç buğda yoki qaynayotgan suvda tutib turiladi (yumşatiladi). Yumşatilgan zagotovka andaza böyiça bukiladi, qisiş qurilmasida mahkamlanadi va 10—15% namlikkaça quritilib, keyin sovitiladi. Sovuqlayin bukiş usuli tabiiy bukuluvçan yoğoçdan köp qatlamli yelimlangan detallar olişda qöllaniladi. Zarur şakl va kesimdagi detallar oliş uçun yetarli miqdorda yelim surkalgan quruq yoğoç plastinkalar (taxta, şpon yoki faner) press qolipga paket körinişida taxlanadi hamda yelim qotgunga qadar tutib turiladi. Sovuqlayin bukiş usulida olingan detallarning şakli issiklayin bukiş usulida olingan detallarga nisbatan turğun böladi. Yo. b. usullari vagonsozlik, kemasozlik, mebelsozlik va b.da keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЁҒОЧНИ БУКИШ яхлит ёки қатламқатлам (елимлаб ёпиштирилган) ёғоч заготовкаларни эгиб, шу ҳолича мустаҳкамлаш; ёғочнинг пластиклик (қайшқоқлик) хоссасига асосланади. Ёғочнинг пластиклиги қанчалик юқори бўлса, шунчалик яхши букилади. Букишда заготовканинг қабариқ томони чўзилади, ботиқ томони қисилади. Иссиклайин ва совуқлайин букиш усуллари бор. Иссиқлайин букиш усули яхлит ва елимлаб ёпиштириладиган кўп қатламли заготовкалардан букик деталлар олишда қўл келади. Ёғоч заготовка 80—120° гача қиздирилганда пластиклиги кескин ошади. Иссиқлайин букишда ёғоч буғда ёки қайнаётган сувда тутиб турилади (юмшатилади). Юмшатилган заготовка андаза бўйича букилади, қисиш қурилмасида маҳкамланади ва 10—15% намликкача қуритилиб, кейин совитилади. Совуқлайин букиш усули табиий букулувчан ёғочдан кўп қатламли елимланган деталлар олишда қўлланилади. Зарур шакл ва кесимдаги деталлар олиш учун етарли миқдорда елим суркалган қуруқ ёғоч пластинкалар (тахта, шпон ёки фанер) пресс қолипга пакет кўринишида тахланади ҳамда елим қотгунга қадар тутиб турилади. Совуқлайин букиш усулида олинган деталларнинг шакли иссиклайин букиш усулида олинган деталларга нисбатан турғун бўлади. Ё. б. усуллари вагонсозлик, кемасозлик, мебелсозлик ва б.да кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.