Yöl maşinalari
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 16–17-b. — ziyouz.com
Yöl maşinalari — yöl quriliş işlariş işlatiladigan maşinalar. Y.m. ning öziyurar, örnatma va tirkama (avtomobil, traktor va tyagaçlarga tirkaladigan); tayyorlov işlarida işlatiladigan (daraxt qulatkiç, toş yiğgiç, yumşatkiçlar) va tuproq işlarida işlatiladigan (buldozer, greyder, greyder-elevator, ekskavator, ariq qazigiç, yöl ğaltagi, titrama ziçlagiç, ziçlagiçlar) xillari bor. Gruntni qatlam-qatlam qilib ziçlaşda özi ağdargiçlar, skreper va b. b-n keltirilgan material galtaklar, titrama galtak, şibbalagiçlar b-n ziçlanadi. Zaminni tayyorlaşda, takomillaşgan, yengil yöl qoplamalarini qurişda çaqiq toş, şağal, lagiç, yuvgiç, beton qorgiç va asfalt-beton qorgiçlar; yöl zaminini va qop-lamasini hosil qiladigan maşinalar: betonni pardozlagiçlar, gudronatorlar; yölni ta'mirlovçi va uni yaxşi holatda saklovçi maxsus maşinalar: ta'mirlovçi avtogreyder va tekislagiçlar, ta'mirlovçi gudronatorlar xamda bitum krzonlari, avtota'mirlovçilar, qum otgiçlar, supirib-yiğgiçlar, suv sepiş maşinalari, qor tozalaş va b. maşinalar bor. Y.m.da avtomatik nazorat qiliş qurilmalari va gidravlik yuritmalar qöllaniladi. Y.m. yöl quriliş işlarida, gidrotexnik, aerodrom, sanoat, fuqaro va q.x. qurilişida, kon sanoatida va b. da ham qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЙЎЛ МАШИНАЛАРИ — йўл қурилиш ишлариш ишлатиладиган машиналар. Й.м. нинг ўзиюрар, ўрнатма ва тиркама (автомобиль, трактор ва тягачларга тиркаладиган); тайёрлов ишларида ишлатиладиган (дарахт қулаткич, тош йиғгич, юмшаткичлар) ва тупроқ ишларида ишлатиладиган (бульдозер, грейдер, грейдер-элеватор, экскаватор, ариқ қазигич, йўл ғалтаги, титрама зичлагич, зичлагичлар) хиллари бор. Грунтни қатлам-қатлам қилиб зичлашда ўзи ағдаргичлар, скрепер ва б. б-н келтирилган материал галтаклар, титрама галтак, шиббалагичлар б-н зичланади. Заминни тайёрлашда, такомиллашган, енгил йўл қопламаларини қуришда чақиқ тош, шағал, лагич, ювгич, бетон қоргич ва асфальт-бетон қоргичлар; йўл заминини ва қоп-ламасини ҳосил қиладиган машиналар: бетонни пардозлагичлар, гудронаторлар; йўлни таъмирловчи ва уни яхши ҳолатда сакловчи махсус машиналар: таъмирловчи автогрейдер ва текислагичлар, таъмирловчи гудронаторлар хамда битум крзонлари, автотаъмирловчилар, қум отгичлар, супириб-йиғгичлар, сув сепиш машиналари, қор тозалаш ва б. машиналар бор. Й.м.да автоматик назорат қилиш қурилмалари ва гидравлик юритмалар қўлланилади. Й.м. йўл қурилиш ишларида, гидротехник, аэродром, саноат, фуқаро ва қ.х. қурилишида, кон саноатида ва б. да ҳам қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.