Yöl qurilişi işlari
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 17-b. — ziyouz.com
Yöl qurilişi işlari - avtomobil yöllarini qurişdagi kompleks işlar; tayyorlov va asosiy işlarga bölinadi. Tayyorlov Y.q.i. da quriliş uçastkasi buta, tönka yoki toşlardan tozalanadi, quruvçilarga vaqtinçalik turarjoy, maişiy inşootlarni quriş va b. amalga oşiriladi. Asosiy Y.q.i. yöl qurilişiga kerak böladigan materiallarni tayyorlab beradigan tayyorlaş işlariga va ularda quriliş-montaj işlarini amalga oşiriş işlariga bölinadi. Tayyorlaş işlariga karyerlardan yöllarni quriş uçun kerak böladigan toş yoki boşqa materiallarni qazib oliş va ularga işlov beriş işlari, şuningdek, beton qorişmalar, yöl plitalari, quvurlar, köprik konstruksiyalari va b. tayyorlanadigan ixtisoslaştirilgan korxonalardagi işlar kiradi. Quriliş-montaj işlariga bevosita yöl trassasida amalga oşiriladigan işlar: yöl töşamasini tayyorlaş, sun'iy inşootlar (tunnel, yöl ötkazgiçlar, köpriklar) quriş, yöl qoplamasini yotqiziş, yöl çetini tekislaş, nişab va öyiqlarni mustahkamlaş, yöl belgilari, tösikdar örnatiş va b. Y.q.i. yöl trassasidagi iş hajmini bir tekisda taqsimlab va kiçik yöl uçastkasidagi katta hajmdagi işlar (Mas, baland tökmalar barpo qiliş) ni bajarib amalga oşiriladi. Yöl qoplamasining xiliga qarab Y.q. i. texnologiyasi tur-liça böladi. Mas, asfalt-beton yotqizişda asosning pastki qatlamiga qum sepib, ustki qalamiga sement qöşilgan şağal yotqiziladi, ikki qatlam bitum mineral va asfalt-beton aralaşmasi yotqiziladi. Y.Q-i. yöl maşinalari yordamida potok usulda bajariladi.
Ad.: Moileviç V. M., Osnovi organizatsii dorojno-stroitelnix rabot, M., 1975.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЙЎЛ ҚУРИЛИШИ ИШЛАРИ - автомобиль йўлларини қуришдаги комплекс ишлар; тайёрлов ва асосий ишларга бўлинади. Тайёрлов Й.қ.и. да қурилиш участкаси бута, тўнка ёки тошлардан тозаланади, қурувчиларга вақтинчалик тураржой, маиший иншоотларни қуриш ва б. амалга оширилади. Асосий Й.қ.и. йўл қурилишига керак бўладиган материалларни тайёрлаб берадиган тайёрлаш ишларига ва уларда қурилиш-монтаж ишларини амалга ошириш ишларига бўлинади. Тайёрлаш ишларига карьерлардан йўлларни қуриш учун керак бўладиган тош ёки бошқа материалларни қазиб олиш ва уларга ишлов бериш ишлари, шунингдек, бетон қоришмалар, йўл плиталари, қувурлар, кўприк конструкциялари ва б. тайёрланадиган ихтисослаштирилган корхоналардаги ишлар киради. Қурилиш-монтаж ишларига бевосита йўл трассасида амалга ошириладиган ишлар: йўл тўшамасини тайёрлаш, сунъий иншоотлар (туннель, йўл ўтказгичлар, кўприклар) қуриш, йўл қопламасини ётқизиш, йўл четини текислаш, нишаб ва ўйиқларни мустаҳкамлаш, йўл белгилари, тўсикдар ўрнатиш ва б. Й.қ.и. йўл трассасидаги иш ҳажмини бир текисда тақсимлаб ва кичик йўл участкасидаги катта ҳажмдаги ишлар (Мас, баланд тўкмалар барпо қилиш) ни бажариб амалга оширилади. Йўл қопламасининг хилига қараб Й.қ. и. технологияси тур-лича бўлади. Мас, асфальт-бетон ётқизишда асоснинг пастки қатламига қум сепиб, устки қаламига цемент қўшилган шағал ётқизилади, икки қатлам битум минерал ва асфальт-бетон аралашмаси ётқизилади. Й.Қ-и. йўл машиналари ёрдамида поток усулда бажарилади.
Ад.: Моилевич В. М., Основы организации дорожно-строительных работ, М., 1975.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.