Yöl-yöl kitlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 23–24-b. — ziyouz.com
Yöl-yöl kitlar (Balaenopteidae) — kitlar turkumining bir oilasi. Tişsiz (möylovli) kitlar kenja turkumiga mansub. Tomoği va qornida tana böylab uzunasiga ketgan 12 dan 114 tagaça teri burmalari (yullar) joylaşgan (nomi şundan olingan). Kit oğzini oçganda teri burmalari yoyilib, oğiz böşliği kengayadi, bu esa köp oziq tutişga yordam beradi. Tanasining uz. 7,5 m dan (kiçik Y.-y. k.) 33,3 m gaça (kök kit). 6 turi: kök kit, finval, seyval, brayd, kiçik va bukri kit turlari bor. Oğzining har tomonidan 270— 430 ta şox plastinka (kit möylovlari) joylaşgan. Ular yordamida Y.-y. k. suvdan mayda organizmlarni suzib oladi. Y.-y. k. barça okeanlarda keng tarqalgan. 2—3 yoşida voyaga yetadi. Faslga qarab turar joyi özgarib turadi. Böğozlik davri bir yilça. 2—2,5 yilda bitta bola tuğadi. Bolasi onasidan 4 marta kiçik. Bolasini 8 oy emizadi. Bu kitlarning iqtisodiy ahamiyati katta. Mac, 1 ta kök kit 20 t moy, 30—40 t göşt, 1 t jigar va b. mahsulotlar beradi. Hoz. Y.-y. k. soni keskin kamayib ketganligi tufayli ularni ovlaş taqiqlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЙЎЛ-ЙЎЛ КИТЛАР (Balaenopteidae) — китлар туркумининг бир оиласи. Тишсиз (мўйловли) китлар кенжа туркумига мансуб. Томоғи ва қорнида тана бўйлаб узунасига кетган 12 дан 114 тагача тери бурмалари (йуллар) жойлашган (номи шундан олинган). Кит оғзини очганда тери бурмалари ёйилиб, оғиз бўшлиғи кенгаяди, бу эса кўп озиқ тутишга ёрдам беради. Танасининг уз. 7,5 м дан (кичик Й.-й. к.) 33,3 м гача (кўк кит). 6 тури: кўк кит, финвал, сейвал, брайд, кичик ва букри кит турлари бор. Оғзининг ҳар томонидан 270— 430 та шох пластинка (кит мўйловлари) жойлашган. Улар ёрдамида Й.-й. к. сувдан майда организмларни сузиб олади. Й.-й. к. барча океанларда кенг тарқалган. 2—3 ёшида вояга етади. Фаслга қараб турар жойи ўзгариб туради. Бўғозлик даври бир йилча. 2—2,5 йилда битта бола туғади. Боласи онасидан 4 марта кичик. Боласини 8 ой эмизади. Бу китларнинг иқтисодий аҳамияти катта. Mac, 1 та кўк кит 20 т мой, 30—40 т гўшт, 1 т жигар ва б. маҳсулотлар беради. Ҳоз. Й.-й. к. сони кескин камайиб кетганлиги туфайли уларни овлаш тақиқланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.