Yomon jarohat

Yomon jarohat YOMON JAROHAT, -Borovskiy kasalligi, Toşkent yarasi, Qöqon yarasi — leyşmaniozning bir xili, teri leyşmaniozi. Infeksiyani tarqatuvçi iskabtoparlar bor joyda — Yevropaning Örta dengiz böyidagi mamlakatlarida, Şim. Afrikada. Kiçik va Jan. Osiyo mamlakatlarida, şuningdek, Turkmaniston, Tojikiston va Özbekistonda uçraydi. Leyşmaniya yuqqan iskabtopar badanni çaqib, ğudda (dömboğça) qiladi, keyin bu ğudda yaraga aylanadi. Yo.j.ning ikki xili uçraydi: 1) şaharga xos xili (quruq xili, Aşxobod yarasi) — yaşirin davri 6—8 oy, kasallik 8—12 oy (ba'zan ortiq) davom etadi; infeksiya bemordan tarqaladi; 2) çölga yoki qişlokda xos xili (höl xili, Pendi yarasi) — yaşirin davri 10—12 kun, kasallik 2—4 oy davom etadi. Infeksiya leyşmaniya yuqqan kemiruvçi hayvonlar (kum siçqon, yumronqoziq va b.) dan, şuningdek, kasal kişilardan tarqaladi. Yo. j. bölib ötgan organizmda mustaxkam immunitet vujudga keladi. Yo. j. ğuddaligida davolanmasa, yara bitgaç, örni çandiq bölib qoladi. Oldini oliş. Uyjoy atrofidagi kemiruvçilar, ularning uyasi va iskabtoparlarni yöqotiş, paşşaxona tutiş, repellentlar (haşarotlardan saqlaniş uçun badanning oçiq joylariga surtiladigan va kiyimboşlarga purkaladigan kimyoviy moddalar)dan foydalaniş tavsiya etiladi. Yo. j. tarqalgan joyga köçib keluvçilar ehtiyotdan emlanadi, natijada Yo. j.ning şahar va qişloqxiliga qarşi immunitet tez vujudga keladi. Yo. j. hozir deyarli yöqotilgan.