Yonlab suzarlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 23–24-b. — ziyouz.com
Yonlab suzarlar YONLAB SUZARLAR, har xil oyoqlilar (Amphipoda) — qisqiçbaqasimonlar turkumi. Tanasining uz. 1—2 sm dan 28 sm gaça, köpinça ikki yon tomondan siqiq. 1—2 kökrak böğimi boşi b-n qöşilib ketgan. 2 juft oldingi kökrak oyoqlarida qisqiçlari, barça oyoqlarida jabralari böladi. Qorin bölimida 3 juftdan ikki şoxli suzgiçlari va sakrovçi oyoqlari bor. Sayoz suvda yonida suzadi (nomi şundan olingan). 4500 ga yaqin turi ma'lum. Köpçiligi dengiz va çuçuk suv havzalari tubida yoki planktonda, ayrim turlari tuproqsa hayot keçiradi. Çuçuk suv havzalarida, ayniqsa, Baykal kölida Yo. s.lar köp (240 tur). Hammaxör, faqat planktonda yaşaydigan turlari orasida yirtqiçlari bor. Kit bitlari (Guamidae) kitlarda ektoparazitlik qiladi. Tuxumlari urğoçisi kökragidagi tuxum xaltasida rivojlanadi. Çuçuk suvlarda Gammarus avlodi turlari keng Tarkalgan. Yo. s. suv hayvonlari, ayniqsa, baliqlarning asosiy oziği sifatida katta ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЁНЛАБ СУЗАРЛАР, ҳар хил оёқлилар (Amphipoda) — қисқичбақасимонлар туркуми. Танасининг уз. 1—2 см дан 28 см гача, кўпинча икки ён томондан сиқиқ. 1—2 кўкрак бўғими боши б-н қўшилиб кетган. 2 жуфт олдинги кўкрак оёқларида қисқичлари, барча оёқларида жабралари бўлади. Қорин бўлимида 3 жуфтдан икки шохли сузгичлари ва сакровчи оёқлари бор. Саёз сувда ёнида сузади (номи шундан олинган). 4500 га яқин тури маълум. Кўпчилиги денгиз ва чучук сув ҳавзалари тубида ёки планктонда, айрим турлари тупроқца ҳаёт кечиради. Чучук сув ҳавзаларида, айниқса, Байкал кўлида Ё. с.лар кўп (240 тур). Ҳаммахўр, фақат планктонда яшайдиган турлари орасида йиртқичлари бор. Кит битлари (Guamidae) китларда эктопаразитлик қилади. Тухумлари урғочиси кўкрагидаги тухум халтасида ривожланади. Чучук сувларда Gammarus авлоди турлари кенг Tapкалган. Ё. с. сув ҳайвонлари, айниқса, балиқларнинг асосий озиғи сифатида катта аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.