Yonuvçi aralaşma
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 24-b. — ziyouz.com
Yonuvçi aralaşma dvigatellarda yonilği b-n havo (oksigen)ning ma'lum nisbatdagi aralaşmasi. Yo. a. karbyuratorli içki yonuv dvigateli (IYOD) da silindrdan taşqarida (karbyuratorda) benzin buğlari b-n havo (oksigen)dan, gaz b-n işlaydigan IYOD da gaz b-n havodan, dizel dvigatellarida silindrga kiritilgan qisilişidan qizigan havo b-n unga purkalgan dizel yonilğisidan hosil böladi. Yo. a. tarkibidagi 1 kg yonilğiga töğri keladigan havo (oksigen) miqdoriga qarab, meyordagi (1:15), suyuq (1:18), suyuqlaşgan (1:16,5), quyuklaşgan (1:13) va quyuq(1:12) xillarga bölinadi. Bu miqdor IYODga tuşadigan yuk (nagruzka)ga qarab tanlanadi. Mas, dvigatelni işga tuşirişda quyuq, ortiqça yuk b-n işlaşda (tepalikka kötarilişda) quyuklaşgan, tekis yölda bir maromda harakatlanişda meyordagi (normal), pastlikka tuşişda suyuqlaşgan va salt işlaşda suyuq Yo. a. hosil qilinadi. Avtotraktor dvigatellarida sovuq dvigatelni işga tuşirişda söriladigan havo yölini tösib (zaslonka yordamida), boşqa hollarda esa akselerator tepkisi (pedali)ni bosib böşatib Yo. a. miqdori rostlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЁНУВЧИ АРАЛАШМА двигателларда ёнилғи б-н ҳаво (оксиген)нинг маълум нисбатдаги аралашмаси. Ё. а. карбюраторли ички ёнув двигатели (ИЁД) да цилиндрдан ташқарида (карбюраторда) бензин буғлари б-н ҳаво (оксиген)дан, газ б-н ишлайдиган ИЁД да газ б-н ҳаводан, дизель двигателларида цилиндрга киритилган қисилишидан қизиган ҳаво б-н унга пуркалган дизель ёнилғисидан ҳосил бўлади. Ё. а. таркибидаги 1 кг ёнилғига тўғри келадиган ҳаво (оксиген) миқдорига қараб, меъёрдаги (1:15), суюқ (1:18), суюқлашган (1:16,5), қуюклашган (1:13) ва қуюқ(1:12) хилларга бўлинади. Бу миқдор ИЁДга тушадиган юк (нагрузка)га қараб танланади. Мас, двигателни ишга туширишда қуюқ, ортиқча юк б-н ишлашда (тепаликка кўтарилишда) қуюклашган, текис йўлда бир маромда ҳаракатланишда меъёрдаги (нормал), пастликка тушишда суюқлашган ва салт ишлашда суюқ Ё. а. ҳосил қилинади. Автотрактор двигателларида совуқ двигателни ишга туширишда сўриладиган ҳаво йўлини тўсиб (заслонка ёрдамида), бошқа ҳолларда эса акселератор тепкиси (педали)ни босиб бўшатиб Ё. а. миқдори ростланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.