Yopiq biotexnik tizim
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 29-b. — ziyouz.com
Yopiq biotexnik tizim (kos monavtikada) — kosmik kemaning taşqi muhit b-n modda almaşinmaydigan, lekin taşqaridan energiya oladigan va uni öşa mikdorda sarflaydigan tizimi. Bir qança tirik organizmlar majmuidan iborat; ularning modda almaşinuv maromi birbiriga moslangan böladi. Ziç (germetik) yopiq tizimda odamlarning yaşaşi uçun şart bölgan moddalar (oziqovqat, suv va kislorod) biokompleksga kiradigan tirik organizmlar (ösimlik, hayvonlar, odam va b.) ning yaşaş jarayonida hosil böladigan çiqindilarni qayta işlab tayyorlanadi. Yo. b. t.ni tuzişda biokompleksga kiruvçilar sonini imkon boriça kam oliş, modda almaşinuvini tezlaştiriş, bu aylanma jarayondan çetga çiqib qoladigan moddalar paydo böladigan jarayonlarni bartaraf qiliş lozim va h. k. Odamlarning uzoq muddat (mas, 1 yil) Yo. b. t.da yaşaşi mumkinligi amalda sinab körilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЁПИҚ БИОТЕХНИК ТИЗИМ (кос монавтикада) — космик кеманинг ташқи муҳит б-н модда алмашинмайдиган, лекин ташқаридан энергия оладиган ва уни ўша микдорда сарфлайдиган тизими. Бир қанча тирик организмлар мажмуидан иборат; уларнинг модда алмашинув мароми бирбирига мосланган бўлади. Зич (герметик) ёпиқ тизимда одамларнинг яшаши учун шарт бўлган моддалар (озиқовқат, сув ва кислород) биокомплексга кирадиган тирик организмлар (ўсимлик, ҳайвонлар, одам ва б.) нинг яшаш жараёнида ҳосил бўладиган чиқиндиларни қайта ишлаб тайёрланади. Ё. б. т.ни тузишда биокомплексга кирувчилар сонини имкон борича кам олиш, модда алмашинувини тезлаштириш, бу айланма жараёндан четга чиқиб қоладиган моддалар пайдо бўладиган жараёнларни бартараф қилиш лозим ва ҳ. к. Одамларнинг узоқ муддат (мас, 1 йил) Ё. б. т.да яшаши мумкинлиги амалда синаб кўрилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.