Yöqlov
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 26–27-b. — ziyouz.com
Yöqlov YÖQLOV, jöqlov , yöqlandi — qarindoş-uruğ, döst-tanişlarning ma'lum munosabat b-n hol-ahvol söraş, qutlaş uçun bir-birinikiga boriş odati. Y. kişilarni qadr-oqibatga örgatadigan milliy an'anadir. Y.ning ba'zi xillari: kelinni yöqlaş — qiz uzatilgaç, 7—8 kun ötgandan söng uning opa-singil, kelinoyilari maxsus dasturxon tayyorlab, kelinni yöqlaydilar. Farzand körgan ayolni Y.da maxsus tayyorlangan dasturxon ustiga kiyimlik, çaqaloqqa kiyim-keçak qöyib boriladi. Safardan qaytganni Y.da haj, uzoq savdo safaridan, armiya, öqiş, kurort yoki sayohatdan qaytib kelgan kişini yöklab boriladi. Y.ning turlaridan biri bemorni kasalxonaga yoki uyga borib yöqlaşdir. Y. b-n borganlar aziz mehmonlar sifatida kutiladi, ziyofat b-n kuzatiladi (bemorni Y. bundan mustasno). Özbekistonning ayrim tumanlarida, asosan, çorvaçilik b-n şuğullanib kelgan köçmançi va yarim köçmançi aholi örtasida vafot etganlarni eslab yiğlaş (jöqlov) saqlanib qolgan. Y.da vafot etgan odamning qarindoş-uruğlari qayerda yaşamasin, ölim xa-barini eşitgaç, jonliq (qöy, eçki) olib, musibatxonani yöklab eşikdan aza törtliklarini aytib, yiğlab kiradi. Ba'zi joylarda yigit ölgan bölsa, ot yasatiladi, marhumning kiyimlari ot ustiga qöyilib, ayollar uning atrofida yiğlab, marhumni yöklaydilar. Marhumga qilinadigan Y.larning Örta Osiyo iklim şaroitiga moslaştirilganlari ham köp. Mac, laylak kelganda, birinçi qor yoqqanda (qoryoğdi), örik gullaganda, gullar oçilganda, tut pişiğida, qovun-uzum pişiğida va b. vaqtlarda ham marhumni eslab turiş odat bölgan. Bu odatlarning aksariyati islomgaça bölgan e'tiqodlarning qoldiklaridir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЙЎҚЛОВ, жўқлов , йўқланди — қариндош-уруғ, дўст-танишларнинг маълум муносабат б-н ҳол-аҳвол сўраш, қутлаш учун бир-бириникига бориш одати. Й. кишиларни қадр-оқибатга ўргатадиган миллий анъанадир. Й.нинг баъзи хиллари: келинни йўқлаш — қиз узатилгач, 7—8 кун ўтгандан сўнг унинг опа-сингил, келинойилари махсус дастурхон тайёрлаб, келинни йўқлайдилар. Фарзанд кўрган аёлни Й.да махсус тайёрланган дастурхон устига кийимлик, чақалоққа кийим-кечак қўйиб борилади. Сафардан қайтганни Й.да ҳаж, узоқ савдо сафаридан, армия, ўқиш, курорт ёки саёҳатдан қайтиб келган кишини йўклаб борилади. Й.нинг турларидан бири беморни касалхонага ёки уйга бориб йўқлашдир. Й. б-н борганлар азиз меҳмонлар сифатида кутилади, зиёфат б-н кузатилади (беморни Й. бундан мустасно). Ўзбекистоннинг айрим туманларида, асосан, чорвачилик б-н шуғулланиб келган кўчманчи ва ярим кўчманчи аҳоли ўртасида вафот этганларни эслаб йиғлаш (жўқлов) сақланиб қолган. Й.да вафот этган одамнинг қариндош-уруғлари қаерда яшамасин, ўлим ха-барини эшитгач, жонлиқ (қўй, эчки) олиб, мусибатхонани йўклаб эшикдан аза тўртликларини айтиб, йиғлаб киради. Баъзи жойларда йигит ўлган бўлса, от ясатилади, марҳумнинг кийимлари от устига қўйилиб, аёллар унинг атрофида йиғлаб, марҳумни йўклайдилар. Марҳумга қилинадиган Й.ларнинг Ўрта Осиё иклим шароитига мослаштирилганлари ҳам кўп. Mac, лайлак келганда, биринчи қор ёққанда (қорёғди), ўрик гуллаганда, гуллар очилганда, тут пишиғида, қовун-узум пишиғида ва б. вақтларда ҳам марҳумни эслаб туриш одат бўлган. Бу одатларнинг аксарияти исломгача бўлган эътиқодларнинг қолдикларидир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.