Yoriq suvlari
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 35–36-b. — ziyouz.com
Yoriq suvlari — intruziv, metamorfik, çökindi va vulkan toğ jinslari yoriqlarida töplangan erkin (gravitatsion) yer osti suvlari. Asosan qor, yomğir, ba'zan, oqar suvlarning yiğilişidan paydo böladi. Yo. s.ning quyidagi turlari farq qilinadi: tektonik yoriqlar b-n boğliq yoriqtomirli (köpinça bosimli) suvlar, yoriqligrunt (bosimsiz) suvlar, ayniqsa nuraş darzliklari b-n boğliq; yoriq qatlamli (odatda bosimli) — suv ötkazmaydigan jinslar b-n qatqatlaşgan kam metamorflaşgan suv ötkazuvçan jinslarning litogenetik yoriqlarida töplanadi; yoriqlikarst suvlari — bosimli va bosimsiz böladi. Yo. s. köpinça biri ikkinçisi b-n boğliq, ularning dinamik şaroiti murakkab, minerallaşganligi va kimyoviy tarkibi turliça. Yo. s.ning haroratlanişi filtratsiyaning çözikli qonuni asosida böladi. Yo. s ayniqsa qalqonlarda (Ukraina qalqoni), şuningdek, platforma va toğlik rnlarda tarqalgan. Yo. sdan xöjalikni va sanoat korxonalarini texnik suv b-n ta'minlaşda foydalaniladi. Minerallaşgan Yo. s. tibbiyotda işlatiladi. Yo. s.ning konçilik inşootlarida köpayib ketişi foydali qazilmalarni kavlab olişni ança qiyinlaştiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЁРИҚ СУВЛАРИ — интрузив, метаморфик, чўкинди ва вулкан тоғ жинслари ёриқларида тўпланган эркин (гравитацион) ер ости сувлари. Асосан қор, ёмғир, баъзан, оқар сувларнинг йиғилишидан пайдо бўлади. Ё. с.нинг қуйидаги турлари фарқ қилинади: тектоник ёриқлар б-н боғлиқ ёриқтомирли (кўпинча босимли) сувлар, ёриқлигрунт (босимсиз) сувлар, айниқса нураш дарзликлари б-н боғлиқ; ёриқ қатламли (одатда босимли) — сув ўтказмайдиган жинслар б-н қатқатлашган кам метаморфлашган сув ўтказувчан жинсларнинг литогенетик ёриқларида тўпланади; ёриқликарст сувлари — босимли ва босимсиз бўлади. Ё. с. кўпинча бири иккинчиси б-н боғлиқ, уларнинг динамик шароити мураккаб, минераллашганлиги ва кимёвий таркиби турлича. Ё. с.нинг ҳароратланиши фильтрациянинг чўзикли қонуни асосида бўлади. Ё. с айниқса қалқонларда (Украина қалқони), шунингдек, платформа ва тоғлик рнларда тарқалган. Ё. сдан хўжаликни ва саноат корхоналарини техник сув б-н таъминлашда фойдаланилади. Минераллашган Ё. с. тиббиётда ишлатилади. Ё. с.нинг кончилик иншоотларида кўпайиб кетиши фойдали қазилмаларни кавлаб олишни анча қийинлаштиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.