Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Yorliq

    Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 37-b. — ziyouz.com

    Yorliq — 1) turkmöğul xonlari e'lon qilgan yozma xujjatlar. Diplomatik notalar va davlatlararo bitimlar matni xam xon Yo.i jumlasiga kirgan. Biroq köpinça bu Yo. Oltin Örda, Qozon va Qrim xonlari tomonidan özlariga tobe turli amaldorlarga, diniy arboblarga berilgan şaxsiy daxlsizlik haqidagi imtiyozli hujjat sanalgan. Yo. rus knyazlarini öz yerlarida hukmron bölişlarini tasdiqlagan. Rus mitropolitlari xonlarni duo qilganlari tufayli, bu Yo. böyiça rus çerkovi Örda ma'muriyatiga tobelikdan, özlariga qaraşli yerlardan olinadigan soliqlardan, turli majburiyatlarni ötaşdan xalos etilgan. Yo. Oltin Ördaning hududiy bölinişi, unga tobe yerlar, ularning ma'muriy tuzilişi, yer egaligi va b. haqida muhim tarixiy manba sanaladi; 2) amirlar va ruxrniylarga biron imtiyoz berilişi qaqida podşo, xon muhri bosilgan rasmiy hujjat (mas, işonç yorliği); 3) tovarning ustiga qöyilgan va uning xili, ölçami, mikdrri, bahosi va ş. k.ni körsatadigan belgi; 4) rasmiy hujjat (mas, faxriy yorliq).

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЁРЛИҚ — 1) туркмўғул хонлари эълон қилган ёзма хужжатлар. Дипломатик ноталар ва давлатлараро битимлар матни хам хон Ё.и жумласига кирган. Бироқ кўпинча бу Ё. Олтин Ўрда, Қозон ва Қрим хонлари томонидан ўзларига тобе турли амалдорларга, диний арбобларга берилган шахсий дахлсизлик ҳақидаги имтиёзли ҳужжат саналган. Ё. рус князларини ўз ерларида ҳукмрон бўлишларини тасдиқлаган. Рус митрополитлари хонларни дуо қилганлари туфайли, бу Ё. бўйича рус черкови Ўрда маъмуриятига тобеликдан, ўзларига қарашли ерлардан олинадиган солиқлардан, турли мажбуриятларни ўташдан халос этилган. Ё. Олтин Ўрданинг ҳудудий бўлиниши, унга тобе ерлар, уларнинг маъмурий тузилиши, ер эгалиги ва б. ҳақида муҳим тарихий манба саналади; 2) амирлар ва рухрнийларга бирон имтиёз берилиши қақида подшо, хон муҳри босилган расмий ҳужжат (мас, ишонч ёрлиғи); 3) товарнинг устига қўйилган ва унинг хили, ўлчами, микдрри, баҳоси ва ш. к.ни кўрсатадиган белги; 4) расмий ҳужжат (мас, фахрий ёрлиқ).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.