Yoruğlikning soçilişi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 47-b. — ziyouz.com
Yoruğlikning soçilişi muhitda tarqalayotgan yoruğlik dastasining mumkin bölgan barça yönalişlarda oğişi. Muhitning har xil jinsliligi va yoruğlikning modda zarralari b-n özaro ta'siri Yo. sta sabab böladi. Bunda yoruğlikning intensivligi, spektri va qutblanişi özgaradi. Yo. s. asosida molekulalar, suyukliklar va h. k.ning tuzilişi örganiladi. Yoruğlikning Reley soçilişi (Reley qonuni), yoruğlikning molekulyar soçilişi, yoruğlikning kombinatsion soçilişi va b. xillari mavjud.
Yo. s. hodisasidan fizika, kimyo va texnikaning turli sohalarida, turlituman tadqiqotlarda keng foydalaniladi. Yo. s. spektri yordamida moddalarning atom va molekulyar xarakteristikalari, ularning elastiklik, relaksatsion va b. doimiylari aniqlanadi. Zarralarning ölçamlari va şakllarini aniqlaşning köpgina usullari Yo. s. hodisasiga asoslangan. Lazer spektroskopiya asosida yoruğlikning majburiy soçiliş jarayoni yotadi va undan lazerlarsa keng foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЁРУҒЛИКНИНГ СОЧИЛИШИ муҳитда тарқалаётган ёруғлик дастасининг мумкин бўлган барча йўналишларда оғиши. Муҳитнинг ҳар хил жинслилиги ва ёруғликнинг модда зарралари б-н ўзаро таъсири Ё. ста сабаб бўлади. Бунда ёруғликнинг интенсивлиги, спектри ва қутбланиши ўзгаради. Ё. с. асосида молекулалар, суюкликлар ва ҳ. к.нинг тузилиши ўрганилади. Ёруғликнинг Рэлей сочилиши (Рэлей қонуни), ёруғликнинг молекуляр сочилиши, ёруғликнинг комбинацион сочилиши ва б. хиллари мавжуд.
Ё. с. ҳодисасидан физика, кимё ва техниканинг турли соҳаларида, турлитуман тадқиқотларда кенг фойдаланилади. Ё. с. спектри ёрдамида моддаларнинг атом ва молекуляр характеристикалари, уларнинг эластиклик, релаксацион ва б. доимийлари аниқланади. Зарраларнинг ўлчамлари ва шаклларини аниқлашнинг кўпгина усуллари Ё. с. ҳодисасига асосланган. Лазер спектроскопия асосида ёруғликнинг мажбурий сочилиш жараёни ётади ва ундан лазерларца кенг фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.