Yoş
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 53-b. — ziyouz.com
Yoş (huquqda) — qonunçilikda hisobga olinadigan omil. Qonun muayyan huquqiy oqibatlar boşlanişida odamning yoşini nazarda tutadi. Çunonçi, şaxe ma'lum yoşdan muomalaga layoqaşlilik, harbiy xizmatni ötaş, pensiyalar tayinlaniş va ş. k. bilan boğliq huquklarga ega böladi. Baloğat yoşi, ya'ni 18 yoşga tölgan şaxe siyosiy huquq va erkinliklar (vakolatli organlarga saylaş va saylaniş huquqi va h. k.) dan foydalanadi. Yo.ning boşqa huquqiy munosabatlar uçun ham ahamiyati bor. Çunonçi, nikoh yoşi Özbekiston Respublikasida erkaklar uçun 18 yoş, ayollar uçun 17 yoş etib belgilangan. Mehnatga oid huquqiy munosabatlarda voyaga yetmaganlar mehnati b-n boğliq masalalar hisobga olinadi. Özbekiston Respublikasi Mehnat kodeksida yoşlar uçun qöşimça kafolatlar belgilangan. 18 yoşga tölmagan şaxslarning mehnat huquqlari, ular mehnatidan foydalaniş taqiqlanadigan işlar, ular uçun qisqartirilgan iş vaqtining muddati, mehnat ta'tili beriş va ş. k. belgilab qöyilgan. Özbekiston Respublikasi JK ga köra, sodir etilgan jinoyat uçun 16 yoşga tölgan jismoniy şaxslar, javobgarlikni oğirlaştiradigan holatlarda qasddan odam öldirganlik uçun — 13 yoşga tölgan şaxslar javobgarlikka tortiladi. Odamning neça Yo.daligini fuqarolik holatlari hujjatlarini qayd etiş idoralari bergan guvohnoma tasdiqlaydi. Agar bunday hujjat yöq takdirda, amaldagi qonunçilikda boşqa tartib nazarda tutilmagan bölsa, Yo. töğrisidagi masala sud tomonidan körib çiqiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЁШ (ҳуқуқда) — қонунчиликда ҳисобга олинадиган омил. Қонун муайян ҳуқуқий оқибатлар бошланишида одамнинг ёшини назарда тутади. Чунончи, шахе маълум ёшдан муомалага лаёқашлилик, ҳарбий хизматни ўташ, пенсиялар тайинланиш ва ш. к. билан боғлиқ ҳуқукларга эга бўлади. Балоғат ёши, яъни 18 ёшга тўлган шахе сиёсий ҳуқуқ ва эркинликлар (ваколатли органларга сайлаш ва сайланиш ҳуқуқи ва ҳ. к.) дан фойдаланади. Ё.нинг бошқа ҳуқуқий муносабатлар учун ҳам аҳамияти бор. Чунончи, никоҳ ёши Ўзбекистон Республикасида эркаклар учун 18 ёш, аёллар учун 17 ёш этиб белгиланган. Меҳнатга оид ҳуқуқий муносабатларда вояга етмаганлар меҳнати б-н боғлиқ масалалар ҳисобга олинади. Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексида ёшлар учун қўшимча кафолатлар белгиланган. 18 ёшга тўлмаган шахсларнинг меҳнат ҳуқуқлари, улар меҳнатидан фойдаланиш тақиқланадиган ишлар, улар учун қисқартирилган иш вақтининг муддати, меҳнат таътили бериш ва ш. к. белгилаб қўйилган. Ўзбекистон Республикаси ЖК га кўра, содир этилган жиноят учун 16 ёшга тўлган жисмоний шахслар, жавобгарликни оғирлаштирадиган ҳолатларда қасддан одам ўлдирганлик учун — 13 ёшга тўлган шахслар жавобгарликка тортилади. Одамнинг неча Ё.далигини фуқаролик ҳолатлари ҳужжатларини қайд этиш идоралари берган гувоҳнома тасдиқлайди. Агар бундай ҳужжат йўқ такдирда, амалдаги қонунчиликда бошқа тартиб назарда тутилмаган бўлса, Ё. тўғрисидаги масала суд томонидан кўриб чиқилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.