Yösinsimonlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 25–26-b. — ziyouz.com
Yösinsimonlar YÖSINSIMONLAR, moxsimonlar (Briopsida) — yuksak ösimliklarning bir bölimi. Ba'zi olimlar arxegonial ösimliklar sinfi deb hisoblaydi. Y.da çin ildiz va ötkazuvçi töqima bölmaydi. Tuban Y. tallomli, birmunça murakkablari esa poya va bargli. Y.da yaşil ösimlik jinsiy böğin gametofit, jinssiz böğin sporofitdan ustunlik qiladi. Jinsiy urçiş anteridiy va arxegoniy yordamida sodir böladi. Anteridiyda hosil bölgan 2 xivçinli spermatozoid suv orqali harakatlanib, arxegoniy tomonga intiladi va tuxum hujayrani uruğlantiradi. Uruğlangan tuxum hujayra (zigota) rivojlanib, sporangiy hosil qiladi.
Y. paleozoy erasidan ma'lum. Suvötlarning qadimiy vakillaridan kelib çiqqan. Ikkita sinfi — jigarsimon (Hepaticae) va yaproqsimon (Musci) yösinlar bor. Yer yuzida 40000 ga yaqin turi ma'lum. Y.dan torf hosil bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЙЎСИНСИМОНЛАР, мохсимонлар (Briopsida) — юксак ўсимликларнинг бир бўлими. Баъзи олимлар архегониал ўсимликлар синфи деб ҳисоблайди. Й.да чин илдиз ва ўтказувчи тўқима бўлмайди. Тубан Й. талломли, бирмунча мураккаблари эса поя ва баргли. Й.да яшил ўсимлик жинсий бўғин гаметофит, жинссиз бўғин спорофитдан устунлик қилади. Жинсий урчиш антеридий ва архегоний ёрдамида содир бўлади. Антеридийда ҳосил бўлган 2 хивчинли сперматозоид сув орқали ҳаракатланиб, архегоний томонга интилади ва тухум ҳужайрани уруғлантиради. Уруғланган тухум ҳужайра (зигота) ривожланиб, спорангий ҳосил қилади.
Й. палеозой эрасидан маълум. Сувўтларнинг қадимий вакилларидан келиб чиққан. Иккита синфи — жигарсимон (Hepaticae) ва япроқсимон (Musci) йўсинлар бор. Ер юзида 40000 га яқин тури маълум. Й.дан торф ҳосил бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.