Yozuv maşinkasi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 13–14-b. — ziyouz.com
Yozuv maşinkasi YOZUV MAŞINKASI, harf bosiş maşinasi — harf, raqam va b. belgilarning standart tasvirlarini qoğozga navbatmanavbat tuşirib, matn, jadval va b.ni bosiş uçun möljallangan qurilma. Klaviaturali bosiş mexanizmi Yo. m.ning asosiy elementa hisoblanadi. Klaviatura uçlariga bosiladigan belgilar (harf, raqam va b.)ning börtma tasviri tuşirilgan riçagga yoki uçlarida bosiş belgilari joylaştirilgan segmentli (diskli) şrift eltgiçlarga birlaştirilgan. Bundan taşqari, Yo. m.ga valikli karetka, karetkani harakatlantiriş mexanizmi, lenta tortiş mexanizmi, karetkani bosiş mexanizmiga nisbatan avtomatik örnatadigan tabulyator kiradi. Bosiş mexanizmini harakatlantiriş usuliga köra, Yo. m. mexanik va elektr xillarga; vazifasiga köra, qölda olib yuriladigan (portativ), idorada işlatiladigan va maxsus xillarga bölinadi. Kompyuterlar paydo bölgandan söng Yo. m.ga ehtiyoj bir oz susaydi. Yo. m.ni yaratişga uriniş 16a. da boşlangan, birinçi patentni ingliz ixtiroçisi G. Mill 1714 y.da olgan, 19a. oxirlariga kelib ommaviy tarzda işlab çiqarila boşlangan (AQŞ).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЁЗУВ МАШИНКАСИ, ҳарф босиш машинаси — ҳарф, рақам ва б. белгиларнинг стандарт тасвирларини қоғозга навбатманавбат тушириб, матн, жадвал ва б.ни босиш учун мўлжалланган қурилма. Клавиатурали босиш механизми Ё. м.нинг асосий элемента ҳисобланади. Клавиатура учларига босиладиган белгилар (ҳарф, рақам ва б.)нинг бўртма тасвири туширилган ричагга ёки учларида босиш белгилари жойлаштирилган сегментли (дискли) шрифт элтгичларга бирлаштирилган. Бундан ташқари, Ё. м.га валикли каретка, кареткани ҳаракатлантириш механизми, лента тортиш механизми, кареткани босиш механизмига нисбатан автоматик ўрнатадиган табулятор киради. Босиш механизмини ҳаракатлантириш усулига кўра, Ё. м. механик ва электр хилларга; вазифасига кўра, қўлда олиб юриладиган (портатив), идорада ишлатиладиган ва махсус хилларга бўлинади. Компьютерлар пайдо бўлгандан сўнг Ё. м.га эҳтиёж бир оз сусайди. Ё. м.ни яратишга уриниш 16а. да бошланган, биринчи патентни инглиз ихтирочиси Г. Милл 1714 й.да олган, 19а. охирларига келиб оммавий тарзда ишлаб чиқарила бошланган (АҚШ).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.