Yozyovon çöli
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 9-b. — ziyouz.com
Yozyovon çöli — Farğona vodiysining markaziy qismidagi çöl. Qöqon, Marğilon, Andijon va Namangan vohalari b-n öralgan. Şim.dan Sirdaryo oqib ötadi, zamini paleozoy jinslaridan tarkib topgan, yer yuzasi törtlamçi davr allyuvial va prolyuvial yotqiziqlari b-n qoplangan. Relyefi, asosan, tekis. Balandpast kum tepalari, köllar, şörxoklar va botqoklaşgan yerlar uçraydi. Iklimi kontinental: yozi issiq va quruq, qişi qisqa, bir oz sovuq. Iyulning örtaça trasi 25—27°, yanv.niki —3°, vegetatsiya davri 220—240 kun. Yillik yoğin 170—200 mm. Yo. ç.ni özlaştiriş maqsadida bir qança kanal (Usmon Yusupov nomli Katta Farğona kanali, Oxunboboyev nomli kanal va b.) va kollektorlar (Yozyovon, Sarijöga, Sariqsuv, Qiziltepa, Fapbiy Yozyovon kollektorlari) qazilgan. Çölda yantoq, qamiş, şöra, şuvoq, yulğun ösadi, kanal hamda ariqlar böyiga terak, tol, qayrağoç, tut, jiyda, çinor, akatsiya va b. ekilgan. Yer osti suvi 0,5—1,2 m çuqurlikda. Qiziltepa massivida va Jomaşöyda yer ostidan issiq şifobaxş suv topilgan. Yo. ç. deyarli özlaştirilgan. Çöl orqali Farğona— Namangan, Marğilon—Qöqon, Qöqon— Şaxrixon, Yozyovon—Böz, Yozyovon—Baliqçi avtomobil yöllari ötgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЁЗЁВОН ЧЎЛИ — Фарғона водийсининг марказий қисмидаги чўл. Қўқон, Марғилон, Андижон ва Наманган воҳалари б-н ўралган. Шим.дан Сирдарё оқиб ўтади, замини палеозой жинсларидан таркиб топган, ер юзаси тўртламчи давр аллювиал ва пролювиал ётқизиқлари б-н қопланган. Рельефи, асосан, текис. Баландпаст кум тепалари, кўллар, шўрхоклар ва ботқоклашган ерлар учрайди. Иклими континентал: ёзи иссиқ ва қуруқ, қиши қисқа, бир оз совуқ. Июлнинг ўртача траси 25—27°, янв.ники —3°, вегетация даври 220—240 кун. Йиллик ёғин 170—200 мм. Ё. ч.ни ўзлаштириш мақсадида бир қанча канал (Усмон Юсупов номли Катта Фарғона канали, Охунбобоев номли канал ва б.) ва коллекторлар (Ёзёвон, Сарижўга, Сариқсув, Қизилтепа, Fapбий Ёзёвон коллекторлари) қазилган. Чўлда янтоқ, қамиш, шўра, шувоқ, юлғун ўсади, канал ҳамда ариқлар бўйига терак, тол, қайрағоч, тут, жийда, чинор, акация ва б. экилган. Ер ости суви 0,5—1,2 м чуқурликда. Қизилтепа массивида ва Жомашўйда ер остидан иссиқ шифобахш сув топилган. Ё. ч. деярли ўзлаштирилган. Чўл орқали Фарғона— Наманган, Марғилон—Қўқон, Қўқон— Шахрихон, Ёзёвон—Бўз, Ёзёвон—Балиқчи автомобиль йўллари ўтган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.