Yuan
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 1–2-b. — ziyouz.com
Yuan YUAN, Da Yuan (Buyuk Yuan) — Möğuliston va Xitoyda hukm surgan möğul sulolasi (13—14-asrlar). Xitoyni istilo etişni Çingizxon boşlab STON LIY PEDIYASI FI ensiklopediyasi» y naşriyoti YENT utolaa, tanişib çiqiş maqsadida maqsadda foydalaniş (sotiş, qonunan taqiqlanadi. bergan, uning vorisi Öqtoyxon davrida 1234 yilga kelib Şim. Xitoy möğullar tomonidan böysundirilgan. 13-asrning 50-y.lari oxirida Möğullar davlati amalda bir neça mustaqil davlatlarga parçalanib ketgan. Ulardan biri Xubilay davlati edi (xonlik taxtiga 1260 yil ötirgan). Bu davlat tarkibi dastlab Möğuliston va Şim. Xitoydan iborat edi. 1271 yil Xubilay öz sulolasiga xitoyça Yuan nomini bergan. 1279 yil Xubilay qöşinlari Janubiy Sun saltanatini tugatib Janubiy Xitoyni istilo etişni yakunlaşgan. Vyetnam, Birma va Yaponiyaga qilingan yurişlar natija bermagan. Xubilayning birinçi vorisi Temur (1295— 1307)dan söng taxt uçun qattiq kuraş boşlangan. 1308—32 yillarda 6 ta imperator özgargan. Tögon Temur davrida (1333—68) Xitoyda xalq qözğolonlari boşlangan. Ulardan eng yirigi «Qizil qöşinlar» nomi bilan maşhur bölgan. 1368 yil Yu. sulolasi ağdarilib xitoyliklarning Min sulolasi hokimiyat tepasiga kelgan. Çingiziylarning Möğulistondagi hokimiyati ham tanazzulga uçrab bir qança mayda mulklarga bölinib ketgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮАНЬ, Да Юань (Буюк Юань) — Мўғулистон ва Хитойда ҳукм сурган мўғул сулоласи (13—14-асрлар). Хитойни истило этишни Чингизхон бошлаб СТОН ЛИЙ ПЕДИЯСИ ФИ энциклопедияси» й нашриёти ЕНТ утолаа, танишиб чиқиш мақсадида мақсадда фойдаланиш (сотиш, қонунан тақиқланади. берган, унинг вориси Ўқтойхон даврида 1234 йилга келиб Шим. Хитой мўғуллар томонидан бўйсундирилган. 13-асрнинг 50-й.лари охирида Мўғуллар давлати амалда бир неча мустақил давлатларга парчаланиб кетган. Улардан бири Хубилай давлати эди (хонлик тахтига 1260 йил ўтирган). Бу давлат таркиби дастлаб Мўғулистон ва Шим. Хитойдан иборат эди. 1271 йил Хубилай ўз сулоласига хитойча Юань номини берган. 1279 йил Хубилай қўшинлари Жанубий Сун салтанатини тугатиб Жанубий Хитойни истило этишни якунлашган. Вьетнам, Бирма ва Японияга қилинган юришлар натижа бермаган. Хубилайнинг биринчи вориси Тэмур (1295— 1307)дан сўнг тахт учун қаттиқ кураш бошланган. 1308—32 йилларда 6 та император ўзгарган. Тўгон Тэмур даврида (1333—68) Хитойда халқ қўзғолонлари бошланган. Улардан энг йириги «Қизил қўшинлар» номи билан машҳур бўлган. 1368 йил Ю. сулоласи ағдарилиб хитойликларнинг Мин сулоласи ҳокимият тепасига келган. Чингизийларнинг Мўғулистондаги ҳокимияти ҳам таназзулга учраб бир қанча майда мулкларга бўлиниб кетган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.