Yugoslaviya
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 6-b. — ziyouz.com
Yugoslaviya — Janubiy Yevropadagi davlat (2003 yilgaça mavjud bölgan). Serblar, xorvatlar, slovenlar qirolligi negizida 1929 yil taşkil topgan. Serbiya, Xorvatiya, Sloveniya, Bosniya va Gersegovina, Makedoniya, Çernogoriya uning tarkibida bölgan. 1929 yil yanv.da Yu.da harbiymonarxiya diktaturasi qaror topgan. 1941 yil martda Yu. hukumati faşistik davlatlar tomonidan tuzilgan Berlin pakti (1940 yil 7 sentyabrda tuzilgan) ga qöşildi. Bu Yu.da keng norozilik harakatiga sabab böldi; 27 martda faşistik hukumat ağdarildi. 1941 yil 6 apr.da Yu.ga faşistlar Germaniyasi hujum qildi va mamlakat hududi Germaniya okkupatsiyasi zonalariga bölindi. Xalq ozodlik kuraşi avj oldi. Mamlakatning şim.şarkiy qismi 1944 yil ozod etildi. 1945 yil 15 mayda Yu. armiyasi Yu.ni faşistlardan ozod qilişni nihoyasiga yetkazdi. 1945 yil 29 noyab.da Yu. Federativ Xalq Respublikasi (YUFXR) e'lon qilindi. 1946 yil 31 yanv.da YUFXR konstitutsiyasi tasdiqlandi. 1963 yilda qabul qilingan konstitutsiya böyiça mamlakat Yu. Sotsialistik Federativ Respublikasi (YUSFR) deb nomlandi. Hokimiyat tepasida Yu. Kommunistlar Ittifoqi turdi. Yu.da öziniözi boşqariş asosidagi sotsializmning Yugoslaviya modelini quriş vazifasi qöyildi. 1980-y. lardan mamlakat oğir iqtisodiy va siyosiy qiyinçiliklarga duç keldi. 1991 yil YUSFR parçalanib ketdi. Sloveniya, Xorvatiya, Bosniya va Gersegovina, Makedoniya federatsiya tarkibidan çiqib ketdi va mustaqil davlatlarga aylandi. 1992 yil Serbiya bilan Çernogoriya Yu. Ittifoq Respublikasini tuzdilar. 2003 yil 4 fev. dan bu davlat Serbiya va Çernogoriya deb atala boşladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮГОСЛАВИЯ — Жанубий Европадаги давлат (2003 йилгача мавжуд бўлган). Серблар, хорватлар, словенлар қироллиги негизида 1929 йил ташкил топган. Сербия, Хорватия, Словения, Босния ва Герцеговина, Македония, Черногория унинг таркибида бўлган. 1929 йил янв.да Ю.да ҳарбиймонархия диктатураси қарор топган. 1941 йил мартда Ю. ҳукумати фашистик давлатлар томонидан тузилган Берлин пакти (1940 йил 7 сентябрда тузилган) га қўшилди. Бу Ю.да кенг норозилик ҳаракатига сабаб бўлди; 27 мартда фашистик ҳукумат ағдарилди. 1941 йил 6 апр.да Ю.га фашистлар Германияси ҳужум қилди ва мамлакат ҳудуди Германия оккупацияси зоналарига бўлинди. Халқ озодлик кураши авж олди. Мамлакатнинг шим.шаркий қисми 1944 йил озод этилди. 1945 йил 15 майда Ю. армияси Ю.ни фашистлардан озод қилишни ниҳоясига етказди. 1945 йил 29 нояб.да Ю. Федератив Халқ Республикаси (ЮФХР) эълон қилинди. 1946 йил 31 янв.да ЮФХР конституцияси тасдиқланди. 1963 йилда қабул қилинган конституция бўйича мамлакат Ю. Социалистик Федератив Республикаси (ЮСФР) деб номланди. Ҳокимият тепасида Ю. Коммунистлар Иттифоқи турди. Ю.да ўзиниўзи бошқариш асосидаги социализмнинг Югославия моделини қуриш вазифаси қўйилди. 1980-й. лардан мамлакат оғир иқтисодий ва сиёсий қийинчиликларга дуч келди. 1991 йил ЮСФР парчаланиб кетди. Словения, Хорватия, Босния ва Герцеговина, Македония федерация таркибидан чиқиб кетди ва мустақил давлатларга айланди. 1992 йил Сербия билан Черногория Ю. Иттифоқ Республикасини туздилар. 2003 йил 4 фев. дан бу давлат Сербия ва Черногория деб атала бошлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.