Yulduz assotsiatsiyalari
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 13–14-b. — ziyouz.com
Yulduz assotsiatsiyalari — ma'lum tur yoki spektral sinfga yulduzlarning taxm. bir davrda paydo bölgan guruhlari. OV assotsiatsiyalar va T assotsiatsiyalar ma'lum. OV assotsiatsiyaga O, VO, B1 va B2 spektakl sinflarga mansub qaynoq gigant hamda ötagigant yulduzlar kiradi. OV assotsiatsiya ölçamlari 40— 200 parsek, O — B2 spektral sinflariga oid yulduzlar soni bir neça öntaga yetadi. Ular, asosan, Galaktika tekisligida joylaşgan. Tarqoq yulduz gödalarida O—B2 sinflaridagi yulduzlar beqaror şaklli sistemalar tarzida (mas, yulduz zanjirlari yoki Orion trapetsiyasi turidagi karrali yulduzlar) uçraydi.
T hökiz (Savr) turidagi özgaruvçan yulduzlar ham fizik boğliq guruhlar hosil qiladi. T. assotsiatsiya ölçami bir neça 10 parsek, ulardagi yulduzlar soni köpinça bir neça 10 tagaça böladi. Faqat Orion yulduz turkumidagi T assotsiatsiyagina 220 yulduzdan iborat. T assotsiatsiya yulduzlari ziçligi kiçik, beqaror va yoş sistemalardir. Yu. a.ni birinçi marta 1947 yilda arman astronomi V. A.Ambariumyan oçgan. Bu kaşfiyot yulduzlar evolyutsiyasi va yulduzlar sistemasini tadqiq qilişda muhim bosqiç hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮЛДУЗ АССОЦИАЦИЯЛАРИ — маълум тур ёки спектрал синфга юлдузларнинг тахм. бир даврда пайдо бўлган гуруҳлари. ОВ ассоциациялар ва Т ассоциациялар маълум. ОВ ассоциацияга О, ВО, В1 ва В2 спектакл синфларга мансуб қайноқ гигант ҳамда ўтагигант юлдузлар киради. ОВ ассоциация ўлчамлари 40— 200 парсек, О — В2 спектрал синфларига оид юлдузлар сони бир неча ўнтага етади. Улар, асосан, Галактика текислигида жойлашган. Тарқоқ юлдуз гўдаларида О—В2 синфларидаги юлдузлар беқарор шаклли системалар тарзида (мас, юлдуз занжирлари ёки Орион трапецияси туридаги каррали юлдузлар) учрайди.
Т ҳўкиз (Савр) туридаги ўзгарувчан юлдузлар ҳам физик боғлиқ гуруҳлар ҳосил қилади. Т. ассоциация ўлчами бир неча 10 парсек, улардаги юлдузлар сони кўпинча бир неча 10 тагача бўлади. Фақат Орион юлдуз туркумидаги Т ассоциациягина 220 юлдуздан иборат. Т ассоциация юлдузлари зичлиги кичик, беқарор ва ёш системалардир. Ю. а.ни биринчи марта 1947 йилда арман астрономи В. А.Амбариумян очган. Бу кашфиёт юлдузлар эволюцияси ва юлдузлар системасини тадқиқ қилишда муҳим босқич ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.