Yulduz yorqinligi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 15-b. — ziyouz.com
Yulduz yorqinligi — yulduz nurining kuçini, ya'ni yulduzning birlik fazoviy burçakda nurlayotgan yoruğlik oqimini ifodalovçi miqdor. 3,81033erg/ sek ga teng bölgan Quyoş yorqinligi birligida ifodalanadi. Yu.yo. tuşunçasi umumiy fotometriyanyant «yorqinlik» tuşunçasi bilan mos kelmaydi. Yu.yo. yulduz spektrining ma'lum bir qismiga tegişli (vizual, fotografik Yu.yo. va h.k.), yoki yulduzning butun spektri böyiça nurlanişiga (bolometrik Yu.yo.) tegişli bölişi mumkin. Bular bir-biridan katta farq qilib, bolometrik yorqinligi 5105 erg/sek. Quyoş yorqinligiga teng bölgan yulduzlar (O spektral sinfiga tegişli bölgan öta gigant yulduzlar), bolometrik yorqinligi Quyoş yorqinligidan bir neça yuz marta kam bölgan yulduzlar mavjud. Taxm. yorqinligi bu qiymatdan kam bölgan yulduzlar bölişi mumkin. Yu.yo. massa, radius va sirt t-rasi kattaliklari qatoridagi muhim kattaliklaridan hisoblanadi. Bu kattaliklar orasidagi boğlanişlar nazariy astrofizikada örganiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮЛДУЗ ЁРҚИНЛИГИ — юлдуз нурининг кучини, яъни юлдузнинг бирлик фазовий бурчакда нурлаётган ёруғлик оқимини ифодаловчи миқдор. 3,81033эрг/ сек га тенг бўлган Қуёш ёрқинлиги бирлигида ифодаланади. Ю.ё. тушунчаси умумий фотометриянянт «ёрқинлик» тушунчаси билан мос келмайди. Ю.ё. юлдуз спектрининг маълум бир қисмига тегишли (визуал, фотографик Ю.ё. ва ҳ.к.), ёки юлдузнинг бутун спектри бўйича нурланишига (болометрик Ю.ё.) тегишли бўлиши мумкин. Булар бир-биридан катта фарқ қилиб, болометрик ёрқинлиги 5105 эрг/сек. Қуёш ёрқинлигига тенг бўлган юлдузлар (О спектрал синфига тегишли бўлган ўта гигант юлдузлар), болометрик ёрқинлиги Қуёш ёрқинлигидан бир неча юз марта кам бўлган юлдузлар мавжуд. Тахм. ёрқинлиги бу қийматдан кам бўлган юлдузлар бўлиши мумкин. Ю.ё. масса, радиус ва сирт т-раси катталиклари қаторидаги муҳим катталикларидан ҳисобланади. Бу катталиклар орасидаги боғланишлар назарий астрофизикада ўрганилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.