Yulğun
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 21-b. — ziyouz.com
Yulğun YULĞUN, jinğil — yulğundoşlar oilasiga mansub daraxt yoki butalar turkumi. Janubiy Yevropa, Janubiy Afrikaning çöl, çala çöllarida va Osiyoda (Hindistongaça) 54 turi tarqalgan. Rossiyaning janubi, Kavkaz, Qozoğiston va Örta Osiyoning daryo va soy böylarida, töqay örmonlarida, çakalakzorlarda, köl va dengiz qirğoqlarida uçraydi. Özbekistonda Androsov Yu.i (T. Apdgo880Ui), jinğil (T. 1axa), bunge Yu.i (T. 'ip§ye1), egik Yu. (T. Ş8ryu1a) va şahrik. 12 turi ösadi. Uzbekistonda 250 ming ga Yu. çangalzorlari bor. Butasimon Yu.ning böyi 1—3 m, daraxtsimonlariniki 6— 8 m. Barglari mayda tangaça yoki qipiqsimon, gullari mayda oq, oç puşti, binafşa rang, uzun şingilsimon töpgulga yiğilgan. Mevasi 3—5 pallali kösakça. Yu. yoruğsevar, qurğoqçilikka, şörxokka, zaxlikka çidamli ösimlik. 40—50 yilgaça yaşaydi. 40,2° sovuqqa bardoş beradi. Yu. yoqilği, köçma qumlarni mustahkamlaş uçun ekiladi, yoğoçidan tokarlikda va öymakorlik işlarida foydalaniladi, novdasidan turli buyumlar töqiladi. Pöstloğida böyovçi va oşlovçi moddalar bor. Yu. yaxşi asal beruvçi ösimlik, ba'zi turlari manzarali. Tez ösadi, uruği, ildiz baçkisi va qalamçalaridan köpaytiriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮЛҒУН, жинғил — юлғундошлар оиласига мансуб дарахт ёки буталар туркуми. Жанубий Европа, Жанубий Африканинг чўл, чала чўлларида ва Осиёда (Ҳиндистонгача) 54 тури тарқалган. Россиянинг жануби, Кавказ, Қозоғистон ва Ўрта Осиёнинг дарё ва сой бўйларида, тўқай ўрмонларида, чакалакзорларда, кўл ва денгиз қирғоқларида учрайди. Ўзбекистонда Андросов Ю.и (Т. Апдго880Уи), жинғил (Т. 1аха), бунге Ю.и (Т. Ъип§е1), эгик Ю. (Т. Ш8рю1а) ва шаҳрик. 12 тури ўсади. Узбекистонда 250 минг га Ю. чангалзорлари бор. Бутасимон Ю.нинг бўйи 1—3 м, дарахтсимонлариники 6— 8 м. Барглари майда тангача ёки қипиқсимон, гуллари майда оқ, оч пушти, бинафша ранг, узун шингилсимон тўпгулга йиғилган. Меваси 3—5 паллали кўсакча. Ю. ёруғсевар, қурғоқчиликка, шўрхокка, захликка чидамли ўсимлик. 40—50 йилгача яшайди. 40,2° совуққа бардош беради. Ю. ёқилғи, кўчма қумларни мустаҳкамлаш учун экилади, ёғочидан токарликда ва ўймакорлик ишларида фойдаланилади, новдасидан турли буюмлар тўқилади. Пўстлоғида бўёвчи ва ошловчи моддалар бор. Ю. яхши асал берувчи ўсимлик, баъзи турлари манзарали. Тез ўсади, уруғи, илдиз бачкиси ва қаламчаларидан кўпайтирилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.