Yumğon
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 15-b. — ziyouz.com
Yumğon — örta asrlarda Badaxşonning jan.-şarqida joylaşgan tarixiy toğli tuman va şahar nomi. 7-a. Xitoy manbalarida (Syuan Szan) Inpokyen mulki sifatida qayd etilgan. «Yumğon» atamasi «qama kon», ya'ni «hamma yeri kon» ma'nosini anglatgan, çunki uşbu toğli tumanda turli-tuman katta konlar mavjud bölgan. Mahmud ibn Valining yozişiça, qadimda Y. butun Badaxşonning poytaxti bölgan. B. A. Ahmedovning fikriça, bu şahar hoz. Fayzobod örnida bölib, Juzun deb ham atalgan. Ba'zi manbalarga köra, mil. 861—862 y.larda Y. dagi qattiq zilzila natijasida şahar vayron etilgan. Biroq tez orada şahar tiklanib, 17-a. da mustahkam şahar sifatida ma'lum bölgan. Taxm. 1059—63 y.larda maşhur şoir Nosir Xisrav Balxdan Y.ga qoçib kelgan va umrining oxirigaça şu yerda yaşagan. U bu yerda köplab ajoyib binolar, ğaroyib inşootlar, jumladan, zamonasining mö'jizasi hisoblangan katta hammom qurdirgan, biroq 17-a. da hammom saqlanib qolmagandi. Nosir Xisrav vafotidan söng Y. yaqiniga dafn etilgan. 9—10-a.larda, Somoniylar davrida Y.da zarbxona bölib, kumuş dirhamlar zarb qilingan.
Ad.: Ahmedov B., Istoriya Balxa, T., 1982; Kamaliddinov Ş. S, Istoriçeskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toxaristona po yaraboyaziçnim istoçnikam IX - naçala XIII vv., T., 1996.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЙУМҒОН — ўрта асрларда Бадахшоннинг жан.-шарқида жойлашган тарихий тоғли туман ва шаҳар номи. 7-а. Хитой манбаларида (Сюань Цзан) Инпокйен мулки сифатида қайд этилган. «Йумғон» атамаси «қама кон», яъни «ҳамма ери кон» маъносини англатган, чунки ушбу тоғли туманда турли-туман катта конлар мавжуд бўлган. Маҳмуд ибн Валининг ёзишича, қадимда Й. бутун Бадахшоннинг пойтахти бўлган. Б. А. Аҳмедовнинг фикрича, бу шаҳар ҳоз. Файзобод ўрнида бўлиб, Жузун деб ҳам аталган. Баъзи манбаларга кўра, мил. 861—862 й.ларда Й. даги қаттиқ зилзила натижасида шаҳар вайрон этилган. Бироқ тез орада шаҳар тикланиб, 17-а. да мустаҳкам шаҳар сифатида маълум бўлган. Тахм. 1059—63 й.ларда машҳур шоир Носир Хисрав Балхдан Й.га қочиб келган ва умрининг охиригача шу ерда яшаган. У бу ерда кўплаб ажойиб бинолар, ғаройиб иншоотлар, жумладан, замонасининг мўъжизаси ҳисобланган катта ҳаммом қурдирган, бироқ 17-а. да ҳаммом сақланиб қолмаганди. Носир Хисрав вафотидан сўнг Й. яқинига дафн этилган. 9—10-а.ларда, Сомонийлар даврида Й.да зарбхона бўлиб, кумуш дирҳамлар зарб қилинган.
Ад.: Аҳмедов Б., История Балха, Т., 1982; Камалиддинов Ш. С, Историческая география Южного Согда и Тохаристона по ярабоязычным источникам IX - начала XIII вв., Т., 1996.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.