Yumor
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 22-b. — ziyouz.com
Yumor (lot.) — kulgi bilan xayrixohlikni özida mujassam etgan komiklik turi. Badiiy adabiyotga mansub yumoristik asarda yozuvçi ijtimoiy hayotdagi, şaxsiy turmuşdagi, xususan, ayrim kişilardagi ba'zi kamçiliknuqsonlardan kulib, uni tanqid qiladi. Bunda yozuvçi tanqid qilinayotgan obyektning yöqotilişiga tarafdor emas, unga açinadi, undagi mavjud kamçilikning tuzalişini istaydi. Yengil tanqid, hazil ruhi bilan Yu. satiradyan farq qiladi. Satirik asarda ijtimoiy hayot hodisalari zaharxanda kulgi orqali foş etilsa, xarakterdagi nuqsonlar hazilmutoyiba, kinoya bilan tanqid qilinadi. Satirada Yu. unsuri bölganidek, Yu.da ham satira unsuri bor. Har qanday jiddiy asar (roman, qissa, hikoya, doston, şe'r va şahrik.)da, xalq ijodi namunalarida ham Yu. böladi. Ğarb adabiyotidagi asosiy namoyandalari Servantes, L.Stern, Ç.Dikkens, N.V.Gogol, M.Tven; özbek adabiyotida esa Muqimiy, Ğ.Ğulom, A.Qahhor, S.Ahmad va boşqalar Tasviriy san'atda Yu. voqea, narsa, jonivor, ayniqsa, kişilarning xattiharakati kulgili tasvirlangan, yengil tanqid etilgan, umuman körinişi, işi hazilmutoyiba tarzida körsatilgan tasvir (köpinça grafika asari)dir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮМОР (лот.) — кулги билан хайрихоҳликни ўзида мужассам этган комиклик тури. Бадиий адабиётга мансуб юмористик асарда ёзувчи ижтимоий ҳаётдаги, шахсий турмушдаги, хусусан, айрим кишилардаги баъзи камчиликнуқсонлардан кулиб, уни танқид қилади. Бунда ёзувчи танқид қилинаётган объектнинг йўқотилишига тарафдор эмас, унга ачинади, ундаги мавжуд камчиликнинг тузалишини истайди. Енгил танқид, ҳазил руҳи билан Ю. сатирадян фарқ қилади. Сатирик асарда ижтимоий ҳаёт ҳодисалари заҳарханда кулги орқали фош этилса, характердаги нуқсонлар ҳазилмутойиба, киноя билан танқид қилинади. Сатирада Ю. унсури бўлганидек, Ю.да ҳам сатира унсури бор. Ҳар қандай жиддий асар (роман, қисса, ҳикоя, достон, шеър ва шаҳрик.)да, халқ ижоди намуналарида ҳам Ю. бўлади. Ғарб адабиётидаги асосий намояндалари Сервантес, Л.Стерн, Ч.Диккенс, Н.В.Гоголь, М.Твен; ўзбек адабиётида эса Муқимий, Ғ.Ғулом, А.Қаҳҳор, С.Аҳмад ва бошқалар Тасвирий санъатда Ю. воқеа, нарса, жонивор, айниқса, кишиларнинг хаттиҳаракати кулгили тасвирланган, енгил танқид этилган, умуман кўриниши, иши ҳазилмутойиба тарзида кўрсатилган тасвир (кўпинча графика асари)дир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.