Yunusov
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 42-b. — ziyouz.com
Yunusov Sobir Yunusoviç (1907.18.3 Toşkent 1995.29.11) kimyogar olim. Özbekiston FA akad. (1952). SSSR FA muxbir a'zosi (1958), Özbekistonda xizmat körsatgan fan va texnika arbobi (1959), kimyo fanlari d-ri (1949), prof. (1952). Mehnat Qahramoni (1969). Örta Osiyo un-tini tugatgan (1935). Uruş qatnaşçisi (1941—43). Özbekiston FA Kimyo instituti alkaloidlar kimyosi lab. mudiri (1943—87), ayni vaqtda in-t direktori (1949—52), Özbekiston FA vitseprezidenti (1952—62). Özbekiston FA Ösimlik moddalari kimyosi instituti taşkilotçisi va direktori (1958— 83), ilmiy konsultant (1983—86), faxriy direktori (1987-95), Özbekiston FA kimyo-texnologiya bölimi raisi (1986—87). Ilmiy işlari tetragidroizoxinolin va fenantridin alkaloidlarini tadqiq qiliş, yangi alkaloidlar tuzilişini aniqlaş, ulardan amaliyotda foydalaniş, ösimliklarda alkaloidlar hosil böliş mexanizmini, ularning ösiş maydonlariga qarab yiğilişi va töplanişi dinamikasini örganişga oid.
Yu. — Özbekistonda alkaloidlar kimyosi maktabining asosçisi. Uning rahbarligida 4 mingdan ortiq ösimlik tadqiq qilinib, ularning yarmidan köproğida alkaloidlar mavjudligi aniqlandi, 1000 dan ortiq alkaloidlar ajratib olindi, sitizan, galantamin, papaverin, protopin kabi muhim alkaloidlarning 100 dan ortiq manbai topildi. Tibbiyot uçun amaliy ahamiyatga ega 20 ga yaqin birikma amaliyotga tavsiya etildi.
Beruniy nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1967). Vafotidan söng «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni bilan mukofotlangan (2002). Özbekiston FA Ösimlik moddalari kimyosi institutiga uning nomi berilgan.
As: Alkaloida, T., 1981.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮНУСОВ Собир Юнусович (1907.18.3 Тошкент 1995.29.11) кимёгар олим. Ўзбекистон ФА акад. (1952). СССР ФА мухбир аъзоси (1958), Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан ва техника арбоби (1959), кимё фанлари д-ри (1949), проф. (1952). Меҳнат Қаҳрамони (1969). Ўрта Осиё ун-тини тугатган (1935). Уруш қатнашчиси (1941—43). Ўзбекистон ФА Кимё институти алкалоидлар кимёси лаб. мудири (1943—87), айни вақтда ин-т директори (1949—52), Ўзбекистон ФА вицепрезиденти (1952—62). Ўзбекистон ФА Ўсимлик моддалари кимёси институти ташкилотчиси ва директори (1958— 83), илмий консультант (1983—86), фахрий директори (1987-95), Ўзбекистон ФА кимё-технология бўлими раиси (1986—87). Илмий ишлари тетрагидроизохинолин ва фенантридин алкалоидларини тадқиқ қилиш, янги алкалоидлар тузилишини аниқлаш, улардан амалиётда фойдаланиш, ўсимликларда алкалоидлар ҳосил бўлиш механизмини, уларнинг ўсиш майдонларига қараб йиғилиши ва тўпланиши динамикасини ўрганишга оид.
Ю. — Ўзбекистонда алкалоидлар кимёси мактабининг асосчиси. Унинг раҳбарлигида 4 мингдан ортиқ ўсимлик тадқиқ қилиниб, уларнинг ярмидан кўпроғида алкалоидлар мавжудлиги аниқланди, 1000 дан ортиқ алкалоидлар ажратиб олинди, цитизан, галантамин, папаверин, протопин каби муҳим алкалоидларнинг 100 дан ортиқ манбаи топилди. Тиббиёт учун амалий аҳамиятга эга 20 га яқин бирикма амалиётга тавсия этилди.
Беруний номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1967). Вафотидан сўнг «Буюк хизматлари учун» ордени билан мукофотланган (2002). Ўзбекистон ФА Ўсимлик моддалари кимёси институтига унинг номи берилган.
Ас: Алкалоида, Т., 1981.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.