Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Yuqori temperaturalar

    Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 78-b. — ziyouz.com

    Yuqori temperaturalar — tor ma'noda — xona t-rasi (300 K) dan yuqori tralar; bunga erişiş uçun qandaydir qizdiriş usulidan foydalaniladi. Metall ötkazgiçlarni elektr toki bilan bir neça ming kelvingaça, alanga yordamida esa 5000 K gaça qizdiriş mumkin, gazlardagi elektr razryadi paytida önlab mingdan millionlab K gaça, lazer nuri yordamida esa bir neça mln. K. gaça traga erişiladi, termoyadro reaksiyalari zonasida t-ra ~107 —108 K gaça yetadi, neytron yulduzlari hosil bölayotgan paytda ularning qa'ridagi t-ra 10» K gaça boradi. Koinot rivojlanişining boşlanğiç bosqiçlarida modda bundan ham yuqori traga ega bölgan bölişi mumkin; keng ma'noda — biror xarakterli tra(mas, qaynaş trasi)dan yuqori qiymatli tralar; bunda modda xossalari sifat jihatdan özgaradi. Mas, har bir modda uçun öziga xos Yu.t.dan past trada kvant effektlari röy bermaydi. Eriş t-rasi moddaning qattiq va suyuq holatlarini bir-biridan ajratib turadi. Kritik temperaturadan yuqorida suyuq holat bölmaydi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЮҚОРИ ТЕМПЕРАТУРАЛАР — тор маънода — хона т-раси (300 К) дан юқори тралар; бунга эришиш учун қандайдир қиздириш усулидан фойдаланилади. Металл ўтказгичларни электр токи билан бир неча минг кельвингача, аланга ёрдамида эса 5000 К гача қиздириш мумкин, газлардаги электр разряди пайтида ўнлаб мингдан миллионлаб К гача, лазер нури ёрдамида эса бир неча млн. К. гача трага эришилади, термоядро реакциялари зонасида т-ра ~107 —108 К гача етади, нейтрон юлдузлари ҳосил бўлаётган пайтда уларнинг қаъридаги т-ра 10» К гача боради. Коинот ривожланишининг бошланғич босқичларида модда бундан ҳам юқори трага эга бўлган бўлиши мумкин; кенг маънода — бирор характерли тра(мас, қайнаш траси)дан юқори қийматли тралар; бунда модда хоссалари сифат жиҳатдан ўзгаради. Мас, ҳар бир модда учун ўзига хос Ю.т.дан паст трада квант эффектлари рўй бермайди. Эриш т-раси модданинг қаттиқ ва суюқ ҳолатларини бир-биридан ажратиб туради. Критик температурадан юқорида суюқ ҳолат бўлмайди.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.