Yurak glikozidlari
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 53-b. — ziyouz.com
Yurak glikozidlari — ösimlik lardan olinadigan tabiiy glikozidlar. Tarkibida Yu.g. bor ösimliklar qadimiydan ma'lum, ular xalq va ilmiy tabobatda qöllanib kelingan. Yu.g.dan yurak xastaliklari va boşqalar kasalliklarni davolaşda foydalanilgan.
Qad. misrliklar dengiz piyozini, rimliklar va yunonlar erizimumni yurak kasalliklarida va peşob haydovçi sifatida işlatişgan. 11-asrda Angliyada angişvonagul xalq tabobatida dori vositasi sifatida ma'lum bölgan.
Yu.g. tutuvçi ösimliklar butalar, lianalar, ötlar şaklida uçraydi. Yu.g. saqlovçi ösimliklarning 45 ga yaqin turi aniqlangan, ularning 9 tasi Özbekiston Respublikasi hududida ösadi. Ular sigirkuyruqdoşlar, kedirdoşlar, loladoşlar, ayiqtovondoşlar, şokoladdoşlar, jökadoşlar, tutdoşlar va boşqalar.
Hoz. angişvonagul barglaridan digoksin, selanid, lantozid; strofant uruğidan strofantin K.; adonis ösimligining yer ustki qismidan adonis, adonisbrom; marvaridgul yer ustki qismidan korglikon, konvaflavin kabi dori vositalari olinib, ular zamonaviy tibbiyotda yurak xastaliklari (yurak poroklari va u tufayli qon aylanişining II va III darajali buzilişi, yurak astmasi, yurak şişi)ni davolaşda, peşob haydovçi va boşqalar sifatida keng qöllaniladi. Bir qança Yu.g. tinçlantiruvçi xossaga ham ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮРАК ГЛИКОЗИДЛАРИ — ўсимлик лардан олинадиган табиий гликозидлар. Таркибида Ю.г. бор ўсимликлар қадимийдан маълум, улар халқ ва илмий табобатда қўлланиб келинган. Ю.г.дан юрак хасталиклари ва бошқалар касалликларни даволашда фойдаланилган.
Қад. мисрликлар денгиз пиёзини, римликлар ва юнонлар эризимумни юрак касалликларида ва пешоб ҳайдовчи сифатида ишлатишган. 11-асрда Англияда ангишвонагул халқ табобатида дори воситаси сифатида маълум бўлган.
Ю.г. тутувчи ўсимликлар буталар, лианалар, ўтлар шаклида учрайди. Ю.г. сақловчи ўсимликларнинг 45 га яқин тури аниқланган, уларнинг 9 таси Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ўсади. Улар сигиркуйруқдошлар, кедирдошлар, лоладошлар, айиқтовондошлар, шоколаддошлар, жўкадошлар, тутдошлар ва бошқалар.
Ҳоз. ангишвонагул баргларидан дигоксин, целанид, лантозид; строфант уруғидан строфантин К.; адонис ўсимлигининг ер устки қисмидан адонис, адонисбром; марваридгул ер устки қисмидан коргликон, конвафлавин каби дори воситалари олиниб, улар замонавий тиббиётда юрак хасталиклари (юрак пороклари ва у туфайли қон айланишининг II ва III даражали бузилиши, юрак астмаси, юрак шиши)ни даволашда, пешоб ҳайдовчи ва бошқалар сифатида кенг қўлланилади. Бир қанча Ю.г. тинчлантирувчи хоссага ҳам эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.