Yurt
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 60-b. — ziyouz.com
Yurt — örta asr Şarq manbalarida mulk, turar joy, mamlakat, vatan, yer ma'nosida qöllaniladigan atama. 14-asrning 2-yarmigaça «Yu.» atamasi, odatda, turkiy qabilalar köçib yuradigan hudud ma'nosida qöllanilgan. 14-asr oxiri — 15-asr boşlarida Yu. deb xon qarorgohidagi zodagonning joyi yoki zodagon yoxud xonning qarorgohi joylaşgan yerga aytilgan. Tarixçilar Raşiduddin va Vassofning asarlarida Yu. nafaqat ulus hududini balki qöşinning umumiy safida askarlar örni, qarorgoh (ördu) joylaşgan yer, qarorgohdagi çodir örnatilgan joyni ham anglatgan. Sönggi davr manbalarida «Yu.» atamasining uy, turar joy, manzilni anglatuvçi ahamiyati kuçaygan. Rus manbalarida Yu.Möğullar davlati va Oltin Örda parçalangandan söng vujudga kelgan davlatlar hududini bildirgan (Sibir Yu.i, Qrim Yu.i va boşqalar).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮРТ — ўрта аср Шарқ манбаларида мулк, турар жой, мамлакат, ватан, ер маъносида қўлланиладиган атама. 14-асрнинг 2-ярмигача «Ю.» атамаси, одатда, туркий қабилалар кўчиб юрадиган ҳудуд маъносида қўлланилган. 14-аср охири — 15-аср бошларида Ю. деб хон қароргоҳидаги зодагоннинг жойи ёки зодагон ёхуд хоннинг қароргоҳи жойлашган ерга айтилган. Тарихчилар Рашидуддин ва Вассофнинг асарларида Ю. нафақат улус ҳудудини балки қўшиннинг умумий сафида аскарлар ўрни, қароргоҳ (ўрду) жойлашган ер, қароргоҳдаги чодир ўрнатилган жойни ҳам англатган. Сўнгги давр манбаларида «Ю.» атамасининг уй, турар жой, манзилни англатувчи аҳамияти кучайган. Рус манбаларида Ю.Мўғуллар давлати ва Олтин Ўрда парчалангандан сўнг вужудга келган давлатлар ҳудудини билдирган (Сибирь Ю.и, Қрим Ю.и ва бошқалар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.