Yusuf
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 69–70-b. — ziyouz.com
Yusuf — Qur'onda tilga olingan payğambarlardan biri. Rivoyatlarga köra, Ya'qub payğambarning Rohila ismli xotinidan bölgan sevikli öğli. Bibliyada Iosif deb tilga olingan. Qur'onning 12surasi Yu.nomi bilan ataladi. Alloh Yu.ga tuşlar ta'birini aniq ayta oliş qobiliyatini ato etdi. Naql qilişlariça, Ya'qub öz farzandlari orasida Yu.ni köproq yaxşi körar edi. Akalari unga hasad qilib Yu.ni quduqqa taşlab yuboradilar, otalariga esa, Yu.ni daştda böri yeb ketdi, deb yolğon gapiradilar. Karvonda ketayotganlar Yu.ni quduqdan çiqarib misrlik katta amaldorga sotadilar. Amaldorning xotini Zulayho Yu.ni sevib qolib yöldan urmoqçi böladi. Yu. zino qilişdan özini tiyadi, lekin Zulayho iğvosi tufayli gunohsiz zindonga taşlanadi. Zindondagilarning va Misr hokimining tuşi ta'birini töğri aytib, u yerdan qutuladi. Davlat xazinasini saklovçi lavozimiga tayinlanadi. Yu. Misr taxtida adolat bilan hukm yurgiza boşladi. Zulayhoni öz nikohiga oladi. Boşqa davlatlarda oçarçilik yuz berganda ham, Misr zaminida tökinçilik böladi. Ittifoqo Kan'on (hoz. Livan)dan uning akalari don sörab kelib qolib, Yusufni tanimaydilar. Yusuf bir puxta tadbir bilan ularni öz xatogunohlariga iqror qiladi va otasi Ya'qubning qözlari oçilişiga sabab böladi. Uni Misrga olib keladi. Islom an'anasida Yu. çiroyli yigit sifatida tasvirlanadi. Qur'onda Alloh barça ummatlari boşlariga tuşgan baloqazolarga sabrqanoat qilsa, ularni kulfatlardan xalos etib, saodatli kunlarga yetkazajagi uqtiriladi. Örta asrlar musulmon şarqida yaratilgan köpçilik badiiy asarlarda Yu. haqidagi rivoyatdan keng foydalanilgan (q. «Yusuf va Zulayho»).
YUSUF as-SIBOIY — q. Siboiy.
Q.: Siboiy
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮСУФ — Қуръонда тилга олинган пайғамбарлардан бири. Ривоятларга кўра, Яъқуб пайғамбарнинг Роҳила исмли хотинидан бўлган севикли ўғли. Библияда Иосиф деб тилга олинган. Қуръоннинг 12сураси Ю.номи билан аталади. Аллоҳ Ю.га тушлар таъбирини аниқ айта олиш қобилиятини ато этди. Нақл қилишларича, Яъқуб ўз фарзандлари орасида Ю.ни кўпроқ яхши кўрар эди. Акалари унга ҳасад қилиб Ю.ни қудуққа ташлаб юборадилар, оталарига эса, Ю.ни даштда бўри еб кетди, деб ёлғон гапирадилар. Карвонда кетаётганлар Ю.ни қудуқдан чиқариб мисрлик катта амалдорга сотадилар. Амалдорнинг хотини Зулайҳо Ю.ни севиб қолиб йўлдан урмоқчи бўлади. Ю. зино қилишдан ўзини тияди, лекин Зулайҳо иғвоси туфайли гуноҳсиз зиндонга ташланади. Зиндондагиларнинг ва Миср ҳокимининг туши таъбирини тўғри айтиб, у ердан қутулади. Давлат хазинасини сакловчи лавозимига тайинланади. Ю. Миср тахтида адолат билан ҳукм юргиза бошлади. Зулайҳони ўз никоҳига олади. Бошқа давлатларда очарчилик юз берганда ҳам, Миср заминида тўкинчилик бўлади. Иттифоқо Канъон (ҳоз. Ливан)дан унинг акалари дон сўраб келиб қолиб, Юсуфни танимайдилар. Юсуф бир пухта тадбир билан уларни ўз хатогуноҳларига иқрор қилади ва отаси Яъқубнинг қўзлари очилишига сабаб бўлади. Уни Мисрга олиб келади. Ислом анъанасида Ю. чиройли йигит сифатида тасвирланади. Қуръонда Аллоҳ барча умматлари бошларига тушган балоқазоларга сабрқаноат қилса, уларни кулфатлардан халос этиб, саодатли кунларга етказажаги уқтирилади. Ўрта асрлар мусулмон шарқида яратилган кўпчилик бадиий асарларда Ю. ҳақидаги ривоятдан кенг фойдаланилган (қ. «Юсуф ва Зулайҳо»).
ЮСУФ ас-СИБОИЙ — қ. Сибоий.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.