Yusupovlar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 68–69-b. — ziyouz.com
Yusupovlar — özbek milliy kuraşi rivojlanişiga, uning xalqaro maydonga çiqişiga hissa qöşgan polvonlar sulolasi.
Polvonlar sulolasi boşlovçisi Yusupov Tursun (1898, Buxoro — 1982.12.4, Qoraköl tumani Qoraun qişloği) öz davrida töy va sayil kuraşlarida nom qozongan. U kuraş sirlarini Buxoro amirligida «Yengilmas polvon» nomi bilan elga tanilgan bobosi Röziboy (Ruzvalt) polvondan, kuraş mahoratini otasi Yusuf polvondan örgangan. Uzoq yillar Qoraköl tumanidagi «Ijtimoiy» jamoa xöjaligida rahbarlik lavozimlarida işladi (1944—1970), kuraş musobaqalarini ötkazişga boşqoş böldi, yetti nafar polvon öğilni voyaga yetkazdi.
Öğli Nazirquli Tursunov (1932, Buxoro — 1954, Samarqand) — sambo böyiça sport ustasi. Kuraş va sambo musobaqalari ğolibi. Samarqand untida öqigan (1950—54).
Öğli Jöraquli Tursunov (1937.12.10, Buxoro 2001.22.7, Toşkent) — kuraş, dzyudo va sambo böyiça sport ustasi. Şu turlarda ötkazilgan musobaqalar ğolibi, Özbekiston çempioni, Örta Osiyo un-tini tugatgan (1961), biol. fanlari d-ri (1986), prof. (1992). Özbekiston FA Botanika in-tida ilmiy xodim, lab. mudiri (1962—1991), Toşkent untida kafedra mudiri (1991—2001). 20- asr oxirida mamlakatda kuraş böyiça ötkazilgan xalqaro musobaqalar taşkilotçilaridan, Xalqaro quraş akademiyasi prezidenti (1999—2001), «Özbek kuraşi dovruği» (2002) kitobining hammuallifi, «Şuhrat» medali bilan mukofotlangan (2000).
Öğli Nurmuhammad Yusupov (1946.27.12, Buxoro) — kuraş va dzyudo böyiça sport ustasi, sambo böyiça xalqaro miqyosdagi sport ustasi (2003), köp karra Özbekiston çempioni. Boğdorçilik, uzumçilik va vinoçilik ilmiy tadqiqot instituti qoşidagi texnikumni (1962), Özbekiston jismoniy tarbiya intini (1965) tugatgan. Qoraköl tumanida maktab öqituvçisi, direktori (1965-83), 1983 y.dan Qoraköl tumani kasaba uyuşmalari raisi. Buxoro viloyatida ötkazilayotgan kuraş musobaqalari taşkilotçilaridan, sport jonkuyari. Sambo böyiça faxriylar örtasida jahon çempioni (2003, Fransiya; 2004, Tojikiston).
Öğli Şermuhammad Yusupov (1949.26.4, Buxoro) — kuraş, dzyudo va sambo böyiça sport ustasi, şu turlarda nufuzli musobaqalar ğolibi. Özbekiston çempioni. Toşkent qişloq xöjaligi intini tugatgan (1979). Qoraköl tumani örmon xöjaligi boşqarmasi direktori örinbosari, direktori (197991). 1991 yildan Özbekiston örmon xöjaligi boşqarmasi boşliğining 1-örinbosari. Milliy quraş musobaqalarining taşkilotçilaridan. «Şuhrat» medali bilan mukofotlangan (2001).
Öğli Muzaffar Yusupov (1952.4.1, Buxoro) — kuraş musobaqalari ğolibi, dzyudo va sambo böyiça sport ustasi, şu turlarda Özbekiston çempioni. Toşkent irrigatsiya va qişloq xöjaligini mexanizatsiyalaş muhandislari intini tugatgan (1975). Toşkent loyiha in-tida muhandis (1975—76), Toşkent qişloq xöjaligi in-tida öqituvçi (1976— 79), Qoraköl tumani q.x. boşqarmasi boşliği (1979—97). 1997 yildan Özbekiston Bojxona qömitasida bölim boşliği. Kuraş musobaqalarini uyuştirişda iştirok etib keladi.
Öğli Norquli Yusupov (1954.23.5, Buxoro)— kuraş, dzyudo va sambo böyiça sport ustasi, şu turlarda ötkazilgan nufuzli musobaqalar ğolibi. Samarqand un-tini tugatgan (1978), texnika fanlari nomzodi (1990). «Kibernetika» ilmiy işlab çiqariş birlaşmasi va boşqalar taşkilotlarda muhandis bölib işlagan (1978—2001). Kuraş böyiça ötkazilgan xalqaro musobaqalar taşkilotçilaridan, «Kuraş uçun harakatli öyinlar» kitobining muallifi (2003). 2001 yildan Xalqaro kuraş akademiyasining prezidenti.
Öğli Komil Yusupov (1957.20.12, Qoraköl tumani) — kuraş böyiça sport ustasi, sambo va dzyudo böyiça xalqaro miqyosdagi sport ustasi (1978, 1979), Özbekistonda xizmat körsatgan sportçi (1992). Toşkent un-tining yuridik f-tini (1984), Özbekiston jismoniy tarbiya intini (1991) tugatgan, harbiy xizmatçi (1976—1992), Özbekiston Davlat jismoniy tarbiya va sport qömitasi raisining örinbosari (1992—96), raisi (2002—2004), «Kamolot» jamğarmasi raisining 1-örinbosari (1996— 1999), raisi (1999—2000), 2004 yildan Madaniyat va sport işlari vazirining birinçi örinbosari. Kuraş va belboğli kuraşning xalqaro qoidalarini işlab çiqqan. Kuraş böyiça ötkazilgan nufuzli musobaqalar taşkilotçilaridan, Xalqaro kuraş assotsiatsiyasi (XKA) tuziş taşabbuskorlaridan biri. 1998 yildan XKA prezidenti. «Kuraş» (1999) va «Kuraş xalqaro qoidalari, texnikasi va taktikasi» (2005) kitoblarining muallifi. II darajali «Soğlom avlod uçun» (1997), «El-yurt hurmati» (1999) ordenlari, BMT ning «Yaxşi niyat elçisi» unvoni (2004) bilan mukofotlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮСУПОВЛАР — ўзбек миллий кураши ривожланишига, унинг халқаро майдонга чиқишига ҳисса қўшган полвонлар сулоласи.
Полвонлар сулоласи бошловчиси Юсупов Турсун (1898, Бухоро — 1982.12.4, Қоракўл тумани Қораун қишлоғи) ўз даврида тўй ва сайил курашларида ном қозонган. У кураш сирларини Бухоро амирлигида «Енгилмас полвон» номи билан элга танилган бобоси Рўзибой (Рузвалт) полвондан, кураш маҳоратини отаси Юсуф полвондан ўрганган. Узоқ йиллар Қоракўл туманидаги «Ижтимоий» жамоа хўжалигида раҳбарлик лавозимларида ишлади (1944—1970), кураш мусобақаларини ўтказишга бошқош бўлди, етти нафар полвон ўғилни вояга етказди.
Ўғли Назирқули Турсунов (1932, Бухоро — 1954, Самарқанд) — самбо бўйича спорт устаси. Кураш ва самбо мусобақалари ғолиби. Самарқанд унтида ўқиган (1950—54).
Ўғли Жўрақули Турсунов (1937.12.10, Бухоро 2001.22.7, Тошкент) — кураш, дзюдо ва самбо бўйича спорт устаси. Шу турларда ўтказилган мусобақалар ғолиби, Ўзбекистон чемпиони, Ўрта Осиё ун-тини тугатган (1961), биол. фанлари д-ри (1986), проф. (1992). Ўзбекистон ФА Ботаника ин-тида илмий ходим, лаб. мудири (1962—1991), Тошкент унтида кафедра мудири (1991—2001). 20- аср охирида мамлакатда кураш бўйича ўтказилган халқаро мусобақалар ташкилотчиларидан, Халқаро қураш академияси президенти (1999—2001), «Ўзбек кураши довруғи» (2002) китобининг ҳаммуаллифи, «Шуҳрат» медали билан мукофотланган (2000).
Ўғли Нурмуҳаммад Юсупов (1946.27.12, Бухоро) — кураш ва дзюдо бўйича спорт устаси, самбо бўйича халқаро миқёсдаги спорт устаси (2003), кўп карра Ўзбекистон чемпиони. Боғдорчилик, узумчилик ва виночилик илмий тадқиқот институти қошидаги техникумни (1962), Ўзбекистон жисмоний тарбия интини (1965) тугатган. Қоракўл туманида мактаб ўқитувчиси, директори (1965-83), 1983 й.дан Қоракўл тумани касаба уюшмалари раиси. Бухоро вилоятида ўтказилаётган кураш мусобақалари ташкилотчиларидан, спорт жонкуяри. Самбо бўйича фахрийлар ўртасида жаҳон чемпиони (2003, Франция; 2004, Тожикистон).
Ўғли Шермуҳаммад Юсупов (1949.26.4, Бухоро) — кураш, дзюдо ва самбо бўйича спорт устаси, шу турларда нуфузли мусобақалар ғолиби. Ўзбекистон чемпиони. Тошкент қишлоқ хўжалиги интини тугатган (1979). Қоракўл тумани ўрмон хўжалиги бошқармаси директори ўринбосари, директори (197991). 1991 йилдан Ўзбекистон ўрмон хўжалиги бошқармаси бошлиғининг 1-ўринбосари. Миллий қураш мусобақаларининг ташкилотчиларидан. «Шуҳрат» медали билан мукофотланган (2001).
Ўғли Музаффар Юсупов (1952.4.1, Бухоро) — кураш мусобақалари ғолиби, дзюдо ва самбо бўйича спорт устаси, шу турларда Ўзбекистон чемпиони. Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари интини тугатган (1975). Тошкент лойиҳа ин-тида муҳандис (1975—76), Тошкент қишлоқ хўжалиги ин-тида ўқитувчи (1976— 79), Қоракўл тумани қ.х. бошқармаси бошлиғи (1979—97). 1997 йилдан Ўзбекистон Божхона қўмитасида бўлим бошлиғи. Кураш мусобақаларини уюштиришда иштирок этиб келади.
Ўғли Норқули Юсупов (1954.23.5, Бухоро)— кураш, дзюдо ва самбо бўйича спорт устаси, шу турларда ўтказилган нуфузли мусобақалар ғолиби. Самарқанд ун-тини тугатган (1978), техника фанлари номзоди (1990). «Кибернетика» илмий ишлаб чиқариш бирлашмаси ва бошқалар ташкилотларда муҳандис бўлиб ишлаган (1978—2001). Кураш бўйича ўтказилган халқаро мусобақалар ташкилотчиларидан, «Кураш учун ҳаракатли ўйинлар» китобининг муаллифи (2003). 2001 йилдан Халқаро кураш академиясининг президенти.
Ўғли Комил Юсупов (1957.20.12, Қоракўл тумани) — кураш бўйича спорт устаси, самбо ва дзюдо бўйича халқаро миқёсдаги спорт устаси (1978, 1979), Ўзбекистонда хизмат кўрсатган спортчи (1992). Тошкент ун-тининг юридик ф-тини (1984), Ўзбекистон жисмоний тарбия интини (1991) тугатган, ҳарбий хизматчи (1976—1992), Ўзбекистон Давлат жисмоний тарбия ва спорт қўмитаси раисининг ўринбосари (1992—96), раиси (2002—2004), «Камолот» жамғармаси раисининг 1-ўринбосари (1996— 1999), раиси (1999—2000), 2004 йилдан Маданият ва спорт ишлари вазирининг биринчи ўринбосари. Кураш ва белбоғли курашнинг халқаро қоидаларини ишлаб чиққан. Кураш бўйича ўтказилган нуфузли мусобақалар ташкилотчиларидан, Халқаро кураш ассоциацияси (ХКА) тузиш ташаббускорларидан бири. 1998 йилдан ХКА президенти. «Кураш» (1999) ва «Кураш халқаро қоидалари, техникаси ва тактикаси» (2005) китобларининг муаллифи. II даражали «Соғлом авлод учун» (1997), «Эл-юрт ҳурмати» (1999) орденлари, БМТ нинг «Яхши ният элчиси» унвони (2004) билан мукофотланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.