Yuz nervi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 9-b. — ziyouz.com
Yuz nervi — boş miya nervlarining 7-jufti; aralaş nerv, tarkibida harakatlantiruvçi va sezuvçi tolalari böladi. U miya köprigi bilan uzunçoq miya orasidan çiqib, içki eşituv teşigi orqali yuz nervi kanaliga kirib qayriladi. Noğora böşliğining içki devori böylab oldin orqaga, söngra pastga yönalib, çakka suyagining sörğiçsimonbigizsimon ösiqlari örtasida joylaşgan teşikdan taşqariga çiqadi. Kanal içida yuz nervidan katta toşsimon nerv bilan eşituv tori nervi ajraladi. Katta toşsimon nerv (tarkibida parasimpatik tolalar bor) çiqib, quloq oldi beziga boradi. Eşituv tori nervi esa yuz nervidan ajralgaç, örta quloq böşliğidan taşqariga çiqib, uç şoxli nervning til nervi şoxi bilan qöşiladi va tilning sörğiçlariga (ta'm biliş), til osti hamda pastki jağ osti bezlariga tolalar tarqaladi.
Yuz nervi sörğiçsimonbigizsimon teşikdan taşqariga çiqqaç, quloq oldi bezining içiga kirib, bir qança tarmoqlarga ajraladi. Nervning harakatlantiruvçi tolalari yuzdagi mimika muskullarini va böyindagi teri osti muskuli bilan ikki qorinçali muskulning orqa qorinçasini innervatsiya qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮЗ НЕРВИ — бош мия нервларининг 7-жуфти; аралаш нерв, таркибида ҳаракатлантирувчи ва сезувчи толалари бўлади. У мия кўприги билан узунчоқ мия орасидан чиқиб, ички эшитув тешиги орқали юз нерви каналига кириб қайрилади. Ноғора бўшлиғининг ички девори бўйлаб олдин орқага, сўнгра пастга йўналиб, чакка суягининг сўрғичсимонбигизсимон ўсиқлари ўртасида жойлашган тешикдан ташқарига чиқади. Канал ичида юз нервидан катта тошсимон нерв билан эшитув тори нерви ажралади. Катта тошсимон нерв (таркибида парасимпатик толалар бор) чиқиб, қулоқ олди безига боради. Эшитув тори нерви эса юз нервидан ажралгач, ўрта қулоқ бўшлиғидан ташқарига чиқиб, уч шохли нервнинг тил нерви шохи билан қўшилади ва тилнинг сўрғичларига (таъм билиш), тил ости ҳамда пастки жағ ости безларига толалар тарқалади.
Юз нерви сўрғичсимонбигизсимон тешикдан ташқарига чиққач, қулоқ олди безининг ичига кириб, бир қанча тармоқларга ажралади. Нервнинг ҳаракатлантирувчи толалари юздаги мимика мускулларини ва бўйиндаги тери ости мускули билан икки қоринчали мускулнинг орқа қоринчасини иннервация қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.