Yuz yillik uruş
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 9-b. — ziyouz.com
Yuz yillik uruş (13371453) — Angliya va Fransiya örtasida Giyen (12-asrdan inglizlar mulki), Normandiya, Anju (inglizlar tomonidan 13-asrda qöldan boy berilgan), Flandriya uçun bölgan uruş. Angliya qiroli Eduard III (Fransiya qiroli Filipp IV ning nevarasi) ning Fransiya taxtini da'vo qilişi bahona bölgan. Angliya Sleyse (1340), Kresi (1346), Puatye (1356) yaqinidagi janglarda ğolib çiqqan. 1360 yil Bretanda tuzilgan bitim Fransiyaning kattagina hududi Angliyaga ötganligini tasdiqladi. 14-asrning 70-y.larida inglizlarning deyarli hammasi Fransiyadan haydab çiqarildi. Biroq Azenkur yaqinidagi ğalabadan söng (1415) inglizlar burgundiyaliklar bilan hamkorlikda Fransiyaning şim.ni bosib olgan. Ingliz bosqinçilariga qarşi xalq kuraşiga Janna D'Ark rahbarlik qilgan. Uning boşçiligida fransuz qöşinlari 1429 yil Orlean qamalini yorib ötgan. Yu.y.u. inglizlarning Bordoda sözsiz taslim bölişlari bilan tugagan (1453). Angliya Fransiya hududida faqat Kale şahrinigina qölda tutib qolgan (1558 yilgaça). Yu.y.u. markazlaşgan fransuz davlatining qaror topişida muhim bosqiç bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮЗ ЙИЛЛИК УРУШ (13371453) — Англия ва Франция ўртасида Гиень (12-асрдан инглизлар мулки), Нормандия, Анжу (инглизлар томонидан 13-асрда қўлдан бой берилган), Фландрия учун бўлган уруш. Англия қироли Эдуард III (Франция қироли Филипп IV нинг невараси) нинг Франция тахтини даъво қилиши баҳона бўлган. Англия Слейсе (1340), Креси (1346), Пуатье (1356) яқинидаги жангларда ғолиб чиққан. 1360 йил Бретанда тузилган битим Франциянинг каттагина ҳудуди Англияга ўтганлигини тасдиқлади. 14-асрнинг 70-й.ларида инглизларнинг деярли ҳаммаси Франциядан ҳайдаб чиқарилди. Бироқ Азенкур яқинидаги ғалабадан сўнг (1415) инглизлар бургундияликлар билан ҳамкорликда Франциянинг шим.ни босиб олган. Инглиз босқинчиларига қарши халқ курашига Жанна Д’Арк раҳбарлик қилган. Унинг бошчилигида француз қўшинлари 1429 йил Орлеан қамалини ёриб ўтган. Ю.й.у. инглизларнинг Бордода сўзсиз таслим бўлишлари билан тугаган (1453). Англия Франция ҳудудида фақат Кале шаҳринигина қўлда тутиб қолган (1558 йилгача). Ю.й.у. марказлашган француз давлатининг қарор топишида муҳим босқич бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.