Za'faron
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 74-b. — ziyouz.com
Za'faron (Crocus sativus L.) — sapsarguldoşlarga mansub köp yillik ötsimon tuganak piyozli ösimlik. Yovvoyi xrlda uçramaydi. Hindiston, Pokiston, Xitoy, Jan. Yevropa, Ozarbayjonda katta maydonlarda ekiladi. Piyozining diametri 1—2 sm. Bargi 5— 15 ta, oç sariq rangda; eni 2 mm, tuksiz. Guli 1—4 ta, gultoji oqiş, pastki qismi (taşqi tomondan) binafşa rang, uz. 2—4 sm. Çangçilari gulqörğondan qisqa. Kösagi çöziq, eni 6—7 mm. Fev.—iyulda gullaydi, apr.—avgustda meva beradi. Tarkibida efir moyi bölgani uçun hidi juda ötkir va yoqimli. 90—100 ming dona 3. gulidan 1 kg kurigan gul tumşuqçalari olinadi. 3. gulining quritilgan tumşuqçalari murabbo, tortlar rangi va ta'mini yaxşilaş, oziqovqat (pişloq, sariyoğ, likyor va b. rang beriş uçun), parfyumeriya (atirupa) sanoatida işlatiladi. Tabobatda doridarmon sifatida qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗАЪФАРОН (Crocus sativus L.) — сапсаргулдошларга мансуб кўп йиллик ўтсимон туганак пиёзли ўсимлик. Ёввойи хрлда учрамайди. Ҳиндистон, Покистон, Хитой, Жан. Европа, Озарбайжонда катта майдонларда экилади. Пиёзининг диаметри 1—2 см. Барги 5— 15 та, оч сариқ рангда; эни 2 мм, туксиз. Гули 1—4 та, гултожи оқиш, пастки қисми (ташқи томондан) бинафша ранг, уз. 2—4 см. Чангчилари гулқўрғондан қисқа. Кўсаги чўзиқ, эни 6—7 мм. Фев.—июлда гуллайди, апр.—августда мева беради. Таркибида эфир мойи бўлгани учун ҳиди жуда ўткир ва ёқимли. 90—100 минг дона 3. гулидан 1 кг куриган гул тумшуқчалари олинади. 3. гулининг қуритилган тумшуқчалари мураббо, тортлар ранги ва таъмини яхшилаш, озиқовқат (пишлоқ, сариёғ, ликёр ва б. ранг бериш учун), парфюмерия (атирупа) саноатида ишлатилади. Табобатда доридармон сифатида қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.