Zaharli zamburuğlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 78-b. — ziyouz.com
Zaharli zamburuğlar - tarki bida turli zaharli moddalar (mas, alkaloidlar) böladigan zamburuğlar. Köpçilik 3. z.ning alkaloidlari, asosan, hazm organlariga ta'sir etadi. Maye, don ekinlarida uçraydigan qorakuya (qoramiğ — Claviceps rifigea)ning qattiq qora sklerotsiysi tarkibida alkaloidlar odam va hayvonlarning me'da, içak va b. organlarini zaharlaydi. 3. z. alkaloidlaridan ayrimlari tuğiş jarayonini jadallaştiriş uçun oz miqdorda işlatiladi. Fuzarium va vertitsillium turkumidagi ba'zi zamburuğlar qoramollar va turli toksikoz kasalliklarini paydo qiladi. Aksari qöziqorinlar (mas, Helvella) tarkibidagi gelvella kislota oşqozon va içaklarni zaharlaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗАҲАРЛИ ЗАМБУРУҒЛАР - тарки бида турли заҳарли моддалар (мас, алкалоидлар) бўладиган замбуруғлар. Кўпчилик 3. з.нинг алкалоидлари, асосан, ҳазм органларига таъсир этади. Мае, дон экинларида учрайдиган қоракуя (қорамиғ — Claviceps рифигеа)нинг қаттиқ қора склероцийси таркибида алкалоидлар одам ва ҳайвонларнинг меъда, ичак ва б. органларини заҳарлайди. 3. з. алкалоидларидан айримлари туғиш жараёнини жадаллаштириш учун оз миқдорда ишлатилади. Фузариум ва вертициллиум туркумидаги баъзи замбуруғлар қорамоллар ва турли токсикоз касалликларини пайдо қилади. Аксари қўзиқоринлар (мас, Helvella) таркибидаги гелвелла кислота ошқозон ва ичакларни заҳарлайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.