Zahiriddin Abulhasan Ali ibn Zayd Bayhaqiy
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 37-b. — ziyouz.com
Bayhaqiy Zahiriddin Abulhasan Ali ibn Zayd (1106, Sabzavor — 1174) — olim, tabib va şoir. 1142 — 54 y.larda Nişopurning bir neça masjidlarida mudarrislik qilgan. Çuqur bilimi va yuksak insoniy fazilatlari tufayli xalq hurmatini qozongan. B. arab va fors tilida 70 dan ortiq asar yozgan bölib, ulardan eng maşhurlari — «Kitob al-aruz» («Aruz kitobi»), «Kitob azhor aşjor al-aş'or» («Şe'riyat daraxtlari gullari haqida kitob»), «Kitob atimat al-marzo» («Xastalar taomi haqida kitob»), «Kitob asomiy al-adviya va xavosiho va manofi'iho» («Doridarmonlar nomi, xususiyati va foydalari haqida kitob»), «Kitob fil-hisob» («Hisob haqida kitob»), «Maşorib attajorib» («Tajribalar manbai»), «Tarixi Bayhaq» («Bayhaq viloyati tarixi»), «Tatimma «Sivon al-hikma» («Hikmat javoni»ni töldiruvçi kitob»), «Javomi' ahkom an-nujum» («Yulduzlar harakati qonuniyatlari») va b. Bulardan «Tatimma «Sivon al-hikma» Assijistoniyning «Sivon al-hikma» («Hikmat javoni») nomli asarini töldiruvçi bir kitob bölib, örta asrlarda islom olamida maşhur ensiklopedik asarlar sirasiga kiradi. Unda 10 — 12-a.larda Yaqin va Örta Şarq hamda Markaziy Osiyoda yaşab ijod etgan 111 yirik allomaning tarjimai holi b-n bir qatorda tarixiy, jöğrofiy va etnografik ma'lumotlar ham mavjud. «Tatimma «Sivon al-hikma», «Tarixi Bayhaq» va «Javomi' ahkom an-nujum» asarlarining qölyozma nusxalari Özbekiston FA Şarqşunoslik in-tida saqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАЙҲАҚИЙ Заҳириддин Абулҳасан Али ибн Зайд (1106, Сабзавор — 1174) — олим, табиб ва шоир. 1142 — 54 й.ларда Нишопурнинг бир неча масжидларида мударрислик қилган. Чуқур билими ва юксак инсоний фазилатлари туфайли халқ ҳурматини қозонган. Б. араб ва форс тилида 70 дан ортиқ асар ёзган бўлиб, улардан энг машҳурлари — «Китоб ал-аруз» («Аруз китоби»), «Китоб азҳор ашжор ал-ашъор» («Шеърият дарахтлари гуллари ҳақида китоб»), «Китоб атьимат ал-марзо» («Хасталар таоми ҳақида китоб»), «Китоб асомий ал-адвия ва хавосиҳо ва манофиъиҳо» («Доридармонлар номи, хусусияти ва фойдалари ҳақида китоб»), «Китоб фил-ҳисоб» («Ҳисоб ҳақида китоб»), «Машориб аттажориб» («Тажрибалар манбаи»), «Тарихи Байҳақ» («Байҳақ вилояти тарихи»), «Татимма «Сивон ал-ҳикма» («Ҳикмат жавони»ни тўлдирувчи китоб»), «Жавомиъ аҳком ан-нужум» («Юлдузлар ҳаракати қонуниятлари») ва б. Булардан «Татимма «Сивон ал-ҳикма» Ассижистонийнинг «Сивон ал-ҳикма» («Ҳикмат жавони») номли асарини тўлдирувчи бир китоб бўлиб, ўрта асрларда ислом оламида машҳур энциклопедик асарлар сирасига киради. Унда 10 — 12-а.ларда Яқин ва Ўрта Шарқ ҳамда Марказий Осиёда яшаб ижод этган 111 йирик алломанинг таржимаи ҳоли б-н бир қаторда тарихий, жўғрофий ва этнографик маълумотлар ҳам мавжуд. «Татимма «Сивон ал-ҳикма», «Тарихи Байҳақ» ва «Жавомиъ аҳком ан-нужум» асарларининг қўлёзма нусхалари Ўзбекистон ФА Шарқшунослик ин-тида сақланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.