Zahkaşlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 79-b. — ziyouz.com
Zahkaşlar (Oniscoidea) — har xil oyoqli qisqiçbaqasimonlar kenja turkumi Uz. 1—50 mm. 1000 ga yaqin turi ma'lum. Köpçilik turlari quruqlikda yaşaşga moslaşgan. Nam joylarda hayot keçiradi (nomi şundan olingan). Keçasi faol, kunduzi pana joylarga yaşirinib oladi. Çölda hayot keçiradigan 3. Hemilepistus cristatus inining çuqurligi 1 m ga yetadi. Ayrim 3. jabra yaproklarini qoplab turadigan yupqa suv qatlamlarida erigan kislorod b-n nafas oladi, boşqalarida atmosfera havosidan nafas oladigan maxsus moslama böladi. Eng tuban tuzilgan Z.ning hayoti suv muhiti b-n boğliq: Ligia uruği turlari dengiz sohilida yaşaydi va uzoq muddat davomida suv ostida qolişi mumkin. Ligidium uruği vakillari soylarda yaşaydi. Köpçilik 3. ösimlik qoldiqlari b-n oziqlanib, tuproq hosil bölişida iştirok etadi. Ayrim 3. (Hemilepistus zachvatkini) suğoriladigan maydonlar va issiq xonalardagi ekinlarga ziyon yetkazadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗАҲКАШЛАР (Oniscoidea) — ҳар хил оёқли қисқичбақасимонлар кенжа туркуми Уз. 1—50 мм. 1000 га яқин тури маълум. Кўпчилик турлари қуруқликда яшашга мослашган. Нам жойларда ҳаёт кечиради (номи шундан олинган). Кечаси фаол, кундузи пана жойларга яшириниб олади. Чўлда ҳаёт кечирадиган 3. Hemilepistus cristatus инининг чуқурлиги 1 м га етади. Айрим 3. жабра япрокларини қоплаб турадиган юпқа сув қатламларида эриган кислород б-н нафас олади, бошқаларида атмосфера ҳавосидан нафас оладиган махсус мослама бўлади. Энг тубан тузилган З.нинг ҳаёти сув муҳити б-н боғлиқ: Ligia уруғи турлари денгиз соҳилида яшайди ва узоқ муддат давомида сув остида қолиши мумкин. Ligidium уруғи вакиллари сойларда яшайди. Кўпчилик 3. ўсимлик қолдиқлари б-н озиқланиб, тупроқ ҳосил бўлишида иштирок этади. Айрим 3. (Hemilepistus zachvatkini) суғориладиган майдонлар ва иссиқ хоналардаги экинларга зиён етказади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.