Zambezi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 14-b. — ziyouz.com
Zambezi — Afrikaning jan. dagi (Jazoir, Zambiya, Namibiya, Zimbabve, Mozambik hududi) daryo. Uz. 2660 km, havzasining mayd. 1330 km2. Zambiya hududidagi Lunda platosidan, 1100 m balandlikdan boşlanadi. Asosiy irmoqlari — Kafue, Luangva, Şire. Ba'zi yillarda 3. havzasiga Okavango (Kubango) daryosi ham qöşilib ketadi. Afrikaning eng yirik köllaridan biri Nyasa ham 3. havzasiga mansub. Yuqori oqimida 1200 km masofada tekislikdan oqadi. Örta oqimida qattiq jinslar ustidan ötgan joylarda ostona va şarşaralar (Viktoriya şarşarasi va b.) hosil qilgan. Quyi oqimida vodiysi va özani juda keng. Mozambik .qöltiğiga 120 km qolganda deltasi boşlanadi. Asosan, yomğirdan suv oladi. Yoğingarçilik davri (dek,— apr.) da tölib oqadi. Yiliga 100 mln. t oqiziq keltiradi. Quyiliş joyida örtaça suv sarfi 16 ming m3/s. Z.ning gidroenergiya resurelari nihoyatda katta. Örta oqimida Kariba suv ombori (mayd. 5200 km2) va GES (705 ming kVt) qurilgan. Kemalar, asosan, Z.ning Zambiya hududida qatnaydi. Deltasida Şinde porti bor. 3. va uning irmoqlaridan baliq ovlanadi. 3. havzasini birinçi marta ingliz sayyohi D. Livingston 1851—56 va 1858—62 y.larda tadqiq qilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗАМБЕЗИ — Африканинг жан. даги (Жазоир, Замбия, Намибия, Зимбабве, Мозамбик ҳудуди) дарё. Уз. 2660 км, ҳавзасининг майд. 1330 км2. Замбия ҳудудидаги Лунда платосидан, 1100 м баландликдан бошланади. Асосий ирмоқлари — Кафуэ, Луангва, Шире. Баъзи йилларда 3. ҳавзасига Окаванго (Кубанго) дарёси ҳам қўшилиб кетади. Африканинг энг йирик кўлларидан бири Ньяса ҳам 3. ҳавзасига мансуб. Юқори оқимида 1200 км масофада текисликдан оқади. Ўрта оқимида қаттиқ жинслар устидан ўтган жойларда остона ва шаршаралар (Виктория шаршараси ва б.) ҳосил қилган. Қуйи оқимида водийси ва ўзани жуда кенг. Мозамбик .қўлтиғига 120 км қолганда дельтаси бошланади. Асосан, ёмғирдан сув олади. Ёғингарчилик даври (дек,— апр.) да тўлиб оқади. Йилига 100 млн. т оқизиқ келтиради. Қуйилиш жойида ўртача сув сарфи 16 минг м3/с. З.нинг гидроэнергия ресурелари ниҳоятда катта. Ўрта оқимида Кариба сув омбори (майд. 5200 км2) ва ГЭС (705 минг кВт) қурилган. Кемалар, асосан, З.нинг Замбия ҳудудида қатнайди. Дельтасида Шинде порти бор. 3. ва унинг ирмоқларидан балиқ овланади. 3. ҳавзасини биринчи марта инглиз сайёҳи Д. Ливингстон 1851—56 ва 1858—62 й.ларда тадқиқ қилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.