Zanjir
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 31-b. — ziyouz.com
Zanjir — 1) birinketin birik tirilgan metall halqalardan tayyorlanadigan egiluvçan buyum. Qadimdan xöjalikda, zargarlikda işlatib kelingan; 2) maşina va inşootlarning ketmaket biriktirilgan zvenolardan iborat egiluvçan qismi. Vazifasiga köra, harakatni uzatuvçi, yuk kötaruvçi, tortuvçi (yukni bir joydan ikkinçi joyga taşuvçi), arrabop (motorli arralarda), öyuvçi, kesuvçi (zovur qaziş, foydali qazilma qazib oliş maşinalarida) va b; tuzilişi hamda yasalişiga köra, doira zvenoli, payvand va quymali, plastinkali, ilmokli, blokli va b. xillarga bölinadi. Harakatni uzatuvçi 3. zanjirli uzatmarz. qöllaniladi. Uning vtulka rolikli, plastinkatişli (rayem, a, b) xillari bor. Yuk kötaruvçi 3. yuk kötariş maşina va qurilmalarida işlatiladi. Uning plastinkaşarnirli, payvandlangan yumaloq halqali (rayem, v, g) xillari böladi. Tortuvçi 3. konveyer, eskalator va b. qöllaniladi (rayem, d). Kemalar yakori ham 3. yordamida kötaribtuşiriladi; 3) q. Elektr zanjiri.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗАНЖИР — 1) биринкетин бирик тирилган металл ҳалқалардан тайёрланадиган эгилувчан буюм. Қадимдан хўжаликда, заргарликда ишлатиб келинган; 2) машина ва иншоотларнинг кетмакет бириктирилган звенолардан иборат эгилувчан қисми. Вазифасига кўра, ҳаракатни узатувчи, юк кўтарувчи, тортувчи (юкни бир жойдан иккинчи жойга ташувчи), аррабоп (моторли арраларда), ўювчи, кесувчи (зовур қазиш, фойдали қазилма қазиб олиш машиналарида) ва б; тузилиши ҳамда ясалишига кўра, доира звеноли, пайванд ва қуймали, пластинкали, илмокли, блокли ва б. хилларга бўлинади. Ҳаракатни узатувчи 3. занжирли узатмарз. қўлланилади. Унинг втулка роликли, пластинкатишли (раем, а, б) хиллари бор. Юк кўтарувчи 3. юк кўтариш машина ва қурилмаларида ишлатилади. Унинг пластинкашарнирли, пайвандланган юмалоқ ҳалқали (раем, в, г) хиллари бўлади. Тортувчи 3. конвейер, эскалатор ва б. қўлланилади (раем, д). Кемалар якори ҳам 3. ёрдамида кўтарибтуширилади; 3) қ. Электр занжири.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.