Zarafşon davlat qöriqxonasi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 42–43-b. — ziyouz.com
Zarafşon davlat qöriqxonasi — Samarqand viloyati (Zarafşon daryosining öng qirğoği) hududidagi qöriqxona. 1975 y.dataşkil qilingan. Qöriqxona mayd. 2352 ga, şu jumladan örmonzorlar b-n qoplangan mayd. 868 ga. Samarqand ş.dan 5 km janubişarqda joylaşgan. Qöriqxona hududi daryo sohili böylab eni 150 m dan 1400 m gaça bölgan 35 km masofaga çözilgan. Asosiy vazifasi — töqay ösimliklari va hayvonot olamiga mansub tabiiy muhitni, noyob va yöqolib borayotgan ösimliklar va hayvonlar genofondini saqlaş, örganiş hamda tiklaşdan iborat. Qöriqxona iqlim şaroitlari kontinental subtropiklarga xos. Havo harorati yozda +4G ga yetadi, qişda —27° gaça pasayadi. Örtaça yillik yoğin miqdori 100—400 mm. Ösimlik dunyosi terak, tol, jiyda, çakanda kabi daraxt, buta va öt töqayzorlardan iborat. Qöriqxona hududida ösimliklarning 266, quşlarning 172, baliklarning 8 turi uçraydi. Qöriqxonada zarafşon qirğovuli muhofaza qilinadi va uni kataklarda boqib köpaytiriş masalalari örganilgan. 1996 y.dan qöriqxonada Badaytöqay va Qizilqum qöriqxonalaridan keltirilgan 6 boş buxoro buğusi (xongul)ni iqlimlaştiriş böyiça işlar olib boriladi. 1998 y.da ulardan birinçi nasl olindi va bu noyob hayvonni köpaytiriş işlari davom etmoqda.
Boris Dyakin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗАРАФШОН ДАВЛАТ ҚЎРИҚХОНАСИ — Самарқанд вилояти (Зарафшон дарёсининг ўнг қирғоғи) ҳудудидаги қўриқхона. 1975 й.даташкил қилинган. Қўриқхона майд. 2352 га, шу жумладан ўрмонзорлар б-н қопланган майд. 868 га. Самарқанд ш.дан 5 км жанубишарқда жойлашган. Қўриқхона ҳудуди дарё соҳили бўйлаб эни 150 м дан 1400 м гача бўлган 35 км масофага чўзилган. Асосий вазифаси — тўқай ўсимликлари ва ҳайвонот оламига мансуб табиий муҳитни, ноёб ва йўқолиб бораётган ўсимликлар ва ҳайвонлар генофондини сақлаш, ўрганиш ҳамда тиклашдан иборат. Қўриқхона иқлим шароитлари континентал субтропикларга хос. Ҳаво ҳарорати ёзда +4Г га етади, қишда —27° гача пасаяди. Ўртача йиллик ёғин миқдори 100—400 мм. Ўсимлик дунёси терак, тол, жийда, чаканда каби дарахт, бута ва ўт тўқайзорлардан иборат. Қўриқхона ҳудудида ўсимликларнинг 266, қушларнинг 172, баликларнинг 8 тури учрайди. Қўриқхонада зарафшон қирғовули муҳофаза қилинади ва уни катакларда боқиб кўпайтириш масалалари ўрганилган. 1996 й.дан қўриқхонада Бадайтўқай ва Қизилқум қўриқхоналаридан келтирилган 6 бош бухоро буғуси (хонгул)ни иқлимлаштириш бўйича ишлар олиб борилади. 1998 й.да улардан биринчи насл олинди ва бу ноёб ҳайвонни кўпайтириш ишлари давом этмоқда.
Борис Дьякин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.