Zarbdor tumani

Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 47–48-b. — ziyouz.com

Zarbdor tumani - Jizzax viloyatidagi tuman. 1979 y. 4 dek.da taşkil etilgan. Şim.şarqsa Sirdaryo viloyati, garbda Jizzax tumani, şarkda Yangiobod tumani, jan.da Zomin tumani b-n çegaradoş. Mayd. 0,51 ming km2. Aholisi 45,7 ming kişi (2000). 3. t.da 5 qişloq fuqarolari yiğini (Adirobod, Andijon, Lalmikor, Şarq Yulduzi, Yangikent) va 2 şaharça (Böston, Zarbdor) bor. Markazi — Zarbdor şaharçasi.

Tabiati. Tuman hududi Mirzaçölning jan.da joylaşgan. Relyefi asosan tekislikdan iborat. Iklimi keskin kontinental. Yanv.ning örtaça trasi —4°, —6°, iyulniki 28—30°. Yiliga 300 — 350 mm yoğin tuşadi. Vegetatsiya davri 205—210 kun. Tuproği böz, qönğir tuproq. Yer osti suvlari yuza, şör. Tuman hududida kanallari bor. Oqova şör suvlarni qoçiriş uçun ariq va zovurlar qazilgan. Yovvoyi ösimliklardan yantoq, şöra, şuvoq, qönğirboş, qiyoq, qamiş, yulğun, oqboş, ituzum, tol, jiyda ösadi. Yovvoyi hayvonlardan tulki, çiyaböri, kalamuş, toşbaqa, ilon, kaltakesak, yovvoyi parrandalardan ördak, tustovuq, qirğovul, kalxat, çuğurçiq, qarğa, söfitörğay, mayna yaşaydi.

Aholisi, asosan özbeklar, şuningdek, tojik, qozoq, rus, ukrain, qirğiz, turkman, tatar va b. millat vakillari ham yaşaydi. 1 km2 ga 89 kişi töğri keladi. Qişloq aholisi 27,8 ming kişi, şaharliklar 17,9 ming kişi.

Xöjaligi. Q. x.da paxtaçilik, ğallaçilik asosiy örinni egallaydi. 13 ta şirkat xöjaligi mavjud. Jami q. x. yerlari 34,5 ming ga, şu jumladan suğoriladigan yerlar 32,8 ming ga, lalmi yerlar 430 ga. Tumandagi barça toifadagi xöjaliklarda 12 mingdan ziyod qoramol, 14 mingdan ortiq qöyeçki, 370 taça ot bor. 325 dehqon xöjaligi bölib, 13,7 ming ga yer ajratilgan. Tumanda Zarbdor un kti, 20 kiçik, 20 xususiy korxona, 4 savdo taşkiloti, maişiy xizmat körsatiş şoxobçalari mavjud.

Tumanda 12 umumiy ta'lim maktabi (12,4 ming öquvçi), «Oqbuloq» folklor etn. guruhi, 230 örinli kasalxona, 8 qişloq vraçlik ambulatoriyasi, qişloq vraçlik punkti, 8 feldşerakuşerlik punkti, 2 poliklinika, 8 dorixona bor. Zarbdor—Guliston, Zarbdor—Toşkent, Zarbdor—Samarqand va b. yönalişlar böyiça şaharlararo avtobus va taksi qatnovi yölga qöyilgan. «Zarbdor» tuman gaz. 1000 nusxada naşr etiladi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЗАРБДОР ТУМАНИ - Жиззах вилоятидаги туман. 1979 й. 4 дек.да ташкил этилган. Шим.шарқца Сирдарё вилояти, гарбда Жиззах тумани, шаркда Янгиобод тумани, жан.да Зомин тумани б-н чегарадош. Майд. 0,51 минг км2. Аҳолиси 45,7 минг киши (2000). 3. т.да 5 қишлоқ фуқаролари йиғини (Адиробод, Андижон, Лалмикор, Шарқ Юлдузи, Янгикент) ва 2 шаҳарча (Бўстон, Зарбдор) бор. Маркази — Зарбдор шаҳарчаси.

Табиати. Туман ҳудуди Мирзачўлнинг жан.да жойлашган. Рельефи асосан текисликдан иборат. Иклими кескин континентал. Янв.нинг ўртача траси —4°, —6°, июлники 28—30°. Йилига 300 — 350 мм ёғин тушади. Вегетация даври 205—210 кун. Тупроғи бўз, қўнғир тупроқ. Ер ости сувлари юза, шўр. Туман ҳудудида каналлари бор. Оқова шўр сувларни қочириш учун ариқ ва зовурлар қазилган. Ёввойи ўсимликлардан янтоқ, шўра, шувоқ, қўнғирбош, қиёқ, қамиш, юлғун, оқбош, итузум, тол, жийда ўсади. Ёввойи ҳайвонлардан тулки, чиябўри, каламуш, тошбақа, илон, калтакесак, ёввойи паррандалардан ўрдак, тустовуқ, қирғовул, калхат, чуғурчиқ, қарға, сўфитўрғай, майна яшайди.

Аҳолиси, асосан ўзбеклар, шунингдек, тожик, қозоқ, рус, украин, қирғиз, туркман, татар ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. 1 км2 га 89 киши тўғри келади. Қишлоқ аҳолиси 27,8 минг киши, шаҳарликлар 17,9 минг киши.

Хўжалиги. Қ. х.да пахтачилик, ғаллачилик асосий ўринни эгаллайди. 13 та ширкат хўжалиги мавжуд. Жами қ. х. ерлари 34,5 минг га, шу жумладан суғориладиган ерлар 32,8 минг га, лалми ерлар 430 га. Тумандаги барча тоифадаги хўжаликларда 12 мингдан зиёд қорамол, 14 мингдан ортиқ қўйэчки, 370 тача от бор. 325 деҳқон хўжалиги бўлиб, 13,7 минг га ер ажратилган. Туманда Зарбдор ун кти, 20 кичик, 20 хусусий корхона, 4 савдо ташкилоти, маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари мавжуд.

Туманда 12 умумий таълим мактаби (12,4 минг ўқувчи), «Оқбулоқ» фольклор этн. гуруҳи, 230 ўринли касалхона, 8 қишлоқ врачлик амбулаторияси, қишлоқ врачлик пункти, 8 фельдшеракушерлик пункти, 2 поликлиника, 8 дорихона бор. Зарбдор—Гулистон, Зарбдор—Тошкент, Зарбдор—Самарқанд ва б. йўналишлар бўйича шаҳарлараро автобус ва такси қатнови йўлга қўйилган. «Зарбдор» туман газ. 1000 нусхада нашр этилади.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.