Zarina

Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 57-b. — ziyouz.com

Zarina (mil. av. 7a.) — saklar malikasi va podşosi. Midiya davlati b-n Parfiyaga egalik qiliş uçun uzok, muddatli uruşlar olib borgan. Nihoyat urtada sulq şartnomasi imzolanib, Ktesiyniit yozişiga köra, har ikki tomon abadiy döst va harbiy ittifoqdoş bölişga kelişgan. 3. özining jangovarligi, jasurligi, uddaburonligi, aklzakovati, gözal husni tarovati b-n boşka sak ayollaridan ança ustun turgan. Saklarda uruş xavfi tuğilgan paytda ayollar ham erkaklar b-n bir qatorda turib jang qilişgan. 3. saklar yurtini qöşni köçmançi qabilalar asoratidan xalos etib mamlakatni obod qiliş yölida xayrli işlar qilgan, köplab şaharlar bunyod etgan, xalq farovon yaşagan. Şuninguçun 3. vafot etgaç, vatandoşlari uning porloq xotirasini e'zozlaş maqsadida tarixda misli yöq maqbara qurişgan. Uç burçakli piramida şaklidagi mahobatli maqbaraning har bir tomonining uz. 3 stadiy (1 stadiy 176,6 m ga teng)ga teng bölib, uning ötkir uçlari kukka böy çözgan. Maqbaraning tepasida esa Z.ning oltindan yasalgan ulkan haykalini örnatişib, Z.ning jasoratlarini madh etişgan, uning ajdodlariga nisbatan qilingan marosimlardan xam tantanavor ravişda xotirasini yodga olişgan. 3. haqida köplab epik asarlar, qissa, doston qadimdan saqlanib qolgan. (maye. «Zarina va Striangep»). «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti K. Moiseyevaning «Zarinaning şamşiri» tarixiy qissasini (S. Hasan tarjimasi) naşr qilgan (2001).

Ad.: Pyankov I. V., Srednyaya Aziya v izvestiyax antiçnogo istorika Ktesiya. Duşanbe, 1975.

Faxriddin Hasanov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЗАРИНА (мил. ав. 7а.) — саклар маликаси ва подшоси. Мидия давлати б-н Парфияга эгалик қилиш учун узок, муддатли урушлар олиб борган. Ниҳоят уртада сулқ шартномаси имзоланиб, Ктесийниит ёзишига кўра, ҳар икки томон абадий дўст ва ҳарбий иттифоқдош бўлишга келишган. 3. ўзининг жанговарлиги, жасурлиги, уддабуронлиги, аклзаковати, гўзал ҳусни таровати б-н бошка сак аёлларидан анча устун турган. Сакларда уруш хавфи туғилган пайтда аёллар ҳам эркаклар б-н бир қаторда туриб жанг қилишган. 3. саклар юртини қўшни кўчманчи қабилалар асоратидан халос этиб мамлакатни обод қилиш йўлида хайрли ишлар қилган, кўплаб шаҳарлар бунёд этган, халқ фаровон яшаган. Шунингучун 3. вафот этгач, ватандошлари унинг порлоқ хотирасини эъзозлаш мақсадида тарихда мисли йўқ мақбара қуришган. Уч бурчакли пирамида шаклидаги маҳобатли мақбаранинг ҳар бир томонининг уз. 3 стадий (1 стадий 176,6 м га тенг)га тенг бўлиб, унинг ўткир учлари кукка бўй чўзган. Мақбаранинг тепасида эса З.нинг олтиндан ясалган улкан ҳайкалини ўрнатишиб, З.нинг жасоратларини мадҳ этишган, унинг аждодларига нисбатан қилинган маросимлардан хам тантанавор равишда хотирасини ёдга олишган. 3. ҳақида кўплаб эпик асарлар, қисса, достон қадимдан сақланиб қолган. (мае. «Зарина ва Стриангеп»). «Ўзбекистон миллий энциклопедияси» Давлат илмий нашриёти К. Моисееванинг «Заринанинг шамшири» тарихий қиссасини (С. Ҳасан таржимаси) нашр қилган (2001).

Ад.: Пьянков И. В., Средняя Азия в известиях античного историка Ктесия. Душанбе, 1975.

Фахриддин Ҳасанов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.