«Zarina va Striangey»
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 57–58-b. — ziyouz.com
«Zarina va Striangey» - tarixiy qissa. Muallifi — yunon tarixçisi Ktesiy (mil. av. 400 y.). Qissada (uning turli variantlari bor) saklar b-n Midiya davlati örtasidagi uruşlar haqida hikoya qilinadi. Saklar malikasi Zarina birinçi eri podşo Kidrey vafot etgaç, Midiyaga tobe Parfiya viloyati dinasti (hokimi) Marmarga turmuşga çiqadi. Bundan norozi bölgan Midiya saklarga qarşi uruş oçadi. Janglardan birida Zarina yarador bölib, jang maydonidan özini çetga oladi, uni midiyalik Striangey ta'qib etib otdan qulatadi. Biroq asirasi yoş, gözal sak qizi ekanligini körgaç, Striangey unga oşiq bölib, Zarinaga ziyon zaxmat yetkazmay qöyib yuboradi. Oradan bir oz vaqt utgaç, Zarinaning eri Marmar Striangeyni asir olib, uni qatl qilmoqçi böladi. Zarina eridan Striangeyni ozod qilişni söraydi, biroq rad javobi olgaç, Striangeyni va asirlardan bir qançasini özi xalos etib, ular b-n birgalikda Marmarni uldiradi. Şundan söng midiyaliklarga Parfiya viloyatini qaytarib, ular b-n döstlik sulhi tuzadi. «3. va S.» qahramonlik va sevgi haqidagi qissa bölib, uning boş qahramoni Zarina tarixiy şaxe — sak hukmdorlaridan biri bölgan. Qissada u zakovatli va tadbirkor, qabiladoşlariga ğamxör hukmdor, şuningdek, ornomusli, odobli va iffatli ayol sifatida gavdalanadi. Ktesiy ma'lumotiga köra, Zarina vafotidan keyin saklar unga ehrom şaklida maqbara qurib, oltin haykal urnatişgan. Kissa şarq xalqlari orasida keng tarqalgan.
Ad.: Pyankov I. V., Srednyaya Aziya v izvestiyax antiçnogo istorika Ktesiya, Duşanbe, 1975.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ЗАРИНА ВА СТРИАНГЕЙ» - тарихий қисса. Муаллифи — юнон тарихчиси Ктесий (мил. ав. 400 й.). Қиссада (унинг турли вариантлари бор) саклар б-н Мидия давлати ўртасидаги урушлар ҳақида ҳикоя қилинади. Саклар маликаси Зарина биринчи эри подшо Кидрей вафот этгач, Мидияга тобе Парфия вилояти династи (ҳокими) Мармарга турмушга чиқади. Бундан норози бўлган Мидия сакларга қарши уруш очади. Жанглардан бирида Зарина ярадор бўлиб, жанг майдонидан ўзини четга олади, уни мидиялик Стриангей таъқиб этиб отдан қулатади. Бироқ асираси ёш, гўзал сак қизи эканлигини кўргач, Стриангей унга ошиқ бўлиб, Заринага зиён захмат етказмай қўйиб юборади. Орадан бир оз вақт утгач, Заринанинг эри Мармар Стриангейни асир олиб, уни қатл қилмоқчи бўлади. Зарина эридан Стриангейни озод қилишни сўрайди, бироқ рад жавоби олгач, Стриангейни ва асирлардан бир қанчасини ўзи халос этиб, улар б-н биргаликда Мармарни улдиради. Шундан сўнг мидияликларга Парфия вилоятини қайтариб, улар б-н дўстлик сулҳи тузади. «3. ва С.» қаҳрамонлик ва севги ҳақидаги қисса бўлиб, унинг бош қаҳрамони Зарина тарихий шахе — сак ҳукмдорларидан бири бўлган. Қиссада у заковатли ва тадбиркор, қабиладошларига ғамхўр ҳукмдор, шунингдек, орномусли, одобли ва иффатли аёл сифатида гавдаланади. Ктесий маълумотига кўра, Зарина вафотидан кейин саклар унга эҳром шаклида мақбара қуриб, олтин ҳайкал урнатишган. Кисса шарқ халқлари орасида кенг тарқалган.
Ад.: Пьянков И. В., Средняя Азия в известиях античного историка Ктесия, Душанбе, 1975.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.