Zarpeçak
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 61-b. — ziyouz.com
Zarpeçak ZARPEÇAK, çirmovuq (Cuscuta L.)— çirmovdoşlar (Cuscutaceae) ra mansub tekinxör ösimlik turkumi. Mö'tadil mintaqalargaça 170 turi uçraydi. Bargsiz va ildizsiz bir yillik öt, qat'iy karantin obyekti. Poyasi çirmaşib ösadi, ipsimon, serşox, tanasi sariq, yaşilsarğiş yoki töq sariq. Gullari mayda oq yoki oç puşti. Mevasi qattiq qobiqli bir qança uruğli dumaloq kösakça, uruğida öralgan murtagi bor. Murtakning tuklar b-n qoplangan kalin uçi tuproqqa ösadi, ikkinçi uçi uruğ pöstidan ajralib xöjayin ösimlikka çirmaşadi va öralib, ösimlik töqimalariga çuqur kirib şirasini söradi va quritadi. 3. uruği va poyasidan köpayadi. Z.ning bir ösimligi 10—50 minggaça uruğ beradi. Z.ning Örta Osiyoda uçraydigan turlari: dala 3., asosan, beda, kanop, ğöza, sabzavotpoliz va b.ni zararlaydi; beda 3., asosan, bedani, şuningdek, nöxat, qaşqarbeda va yantoqni zararlaydi; xitoy 3. kanop, jut, ğöza, lavlagi, qovun, beda, qisman kartoşka pomidorni zararlaydi; yevro pa Z. kanop, kartoşka, tamaki, qulmoq, beda, qaşqarbeda, siren va b. buta hamda daraxtlarni zararlaydi;
Kuraş çoralari: karantin, 3. tuşgan bedapoyaga birinçi örimdan keyin nitrafen yoki DNOK eritmasi, haydalgan bedapoya, uvat, yöl yoqalari, ekin ekilmagan yerlarga esa nitrafen eritmasi purkaladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗАРПЕЧАК, чирмовуқ (Cuscuta L.)— чирмовдошлар (Cuscutaceae) ra мансуб текинхўр ўсимлик туркуми. Мўътадил минтақаларгача 170 тури учрайди. Баргсиз ва илдизсиз бир йиллик ўт, қатъий карантин объекти. Пояси чирмашиб ўсади, ипсимон, сершох, танаси сариқ, яшилсарғиш ёки тўқ сариқ. Гуллари майда оқ ёки оч пушти. Меваси қаттиқ қобиқли бир қанча уруғли думалоқ кўсакча, уруғида ўралган муртаги бор. Муртакнинг туклар б-н қопланган калин учи тупроққа ўсади, иккинчи учи уруғ пўстидан ажралиб хўжайин ўсимликка чирмашади ва ўралиб, ўсимлик тўқималарига чуқур кириб ширасини сўради ва қуритади. 3. уруғи ва поясидан кўпаяди. З.нинг бир ўсимлиги 10—50 минггача уруғ беради. З.нинг Ўрта Осиёда учрайдиган турлари: дала 3., асосан, беда, каноп, ғўза, сабзавотполиз ва б.ни зарарлайди; беда 3., асосан, бедани, шунингдек, нўхат, қашқарбеда ва янтоқни зарарлайди; хитой 3. каноп, жут, ғўза, лавлаги, қовун, беда, қисман картошка помидорни зарарлайди; евро па З. каноп, картошка, тамаки, қулмоқ, беда, қашқарбеда, сирень ва б. бута ҳамда дарахтларни зарарлайди;
Кураш чоралари: карантин, 3. тушган бедапояга биринчи ўримдан кейин нитрафен ёки ДНОК эритмаси, ҳайдалган бедапоя, уват, йўл ёқалари, экин экилмаган ерларга эса нитрафен эритмаси пуркалади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.