Zarra-antizarra jufti
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 62-b. — ziyouz.com
Zarra-antizarra jufti - zarralar b-n antizarralarning bir vaqtda birgalikda (juft holda) hosil bölişi. Bu jarayon energiya, impuls va b. kattaliklarning sakdaniş qonunlariga böysunadi. Z.a. j. xreil bölişi yadro b-n töqnaşuvçi zarra energiyasiga va jarayonda iştirok etuvçi boşka zarralarning xossalariga boğliq.
Elementar zarralarning yemirilişi, ularning özaro yoki yadrolar b-n töqnaşuvi natijasida turli Z.a. j. hosil böladi. Maye, proton (r) b-n proton (r) töqnaşuvi natijasida proton (r) va antiproton (u/), foton (u) b-n proton O) töqnaşuvi natijasida musbat myuon (s+) hosil böladi va h. k. Yemiriliş natijasida neytral kaon (A^mezonEdan musbat pion (musbat kmezon, d+) va manfiy pion (manfiy tsmezon, l»), neytral pion (7s°)dan elektron (v») va pozitron (ye+) hosil böladi va h. k. Odatda, Z.a. j. hosil bölişi deganda fotondan elektron va pozitronning u> (yeg + ye+) vujudga kelişi tuşuniladi. Biror zaryadli zarra (mas, atom yadrosi) maydonidagi foton elektronpozitron juftligini hosil qiladi. Z.a. j. hosil bölişi va annigilyatsiya hodisalari materiyaning bir şakldan boşqa şaklga (modda şaklidan maydon şakliga) va aksinça ötişini isbotlaşga dalil böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗАРРА-АНТИЗАРРА ЖУФТИ - зарралар б-н антизарраларнинг бир вақтда биргаликда (жуфт ҳолда) ҳосил бўлиши. Бу жараён энергия, импульс ва б. катталикларнинг сакданиш қонунларига бўйсунади. З.а. ж. хреил бўлиши ядро б-н тўқнашувчи зарра энергиясига ва жараёнда иштирок этувчи бошка зарраларнинг хоссаларига боғлиқ.
Элементар зарраларнинг емирилиши, уларнинг ўзаро ёки ядролар б-н тўқнашуви натижасида турли З.а. ж. ҳосил бўлади. Мае, протон (р) б-н протон (р) тўқнашуви натижасида протон (р) ва антипротон (у/), фотон (у) б-н протон О) тўқнашуви натижасида мусбат мюон (ц+) ҳосил бўлади ва ҳ. к. Емирилиш натижасида нейтрал каон (А^мезонЭдан мусбат пион (мусбат кмезон, д+) ва манфий пион (манфий тсмезон, л»), нейтрал пион (7с°)дан электрон (в») ва позитрон (е+) ҳосил бўлади ва ҳ. к. Одатда, З.а. ж. ҳосил бўлиши деганда фотондан электрон ва позитроннинг у> (ег + е+) вужудга келиши тушунилади. Бирор зарядли зарра (мас, атом ядроси) майдонидаги фотон электронпозитрон жуфтлигини ҳосил қилади. З.а. ж. ҳосил бўлиши ва аннигиляция ҳодисалари материянинг бир шаклдан бошқа шаклга (модда шаклидан майдон шаклига) ва аксинча ўтишини исботлашга далил бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.