Zaryadning saqlaniş qonuni
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 66-b. — ziyouz.com
Zaryadning saqlaniş qonuni - — elektr jihatdan himoyalangan har qanday yopiq sistemada zaryadlarning algebraik yiğindisi uşbu sistemada qanday jarayonlar yuz bersa ham doimo özgarmay qolişini ifodalovçi qonun. Tabiatning asosiy qonunlaridan biri. M. Faradey tajribada kaşf qilgan. Har qanday jismning elektr zaryadi karrali musbat va manfiy elementar zarralardan iborat. Elementar zaryad ye orqali belgilansa, har qanday jismning zaryadi karrali ye ga teng, ya'ni 0, + ye, ±2ye, ..., ±Ne. Zaryad kvantlangan, ya'ni zaryad miqdori uzluksiz özgarmay, balki uzlukli ravişda özgaradi. Zaryad miqdori har qanday ta'sirlaşuvlarda ham özgarmaydi, ta'sirdan söng zaryad faqat taqsimlanadi. Umumiy zaryad özgarmaydi, ya'ni zaryadning saklaniş qonuni öz kuçini saklaydi: elektr zaryadlari özözidan paydo bölmaydi va yöqolmaydi, ular faqat bir jismdan boşqasiga uzatiladi yoki jism içida köçadi hamda yopiq sistema içida elektr zaryadlarining algebraik yiğindisi özgarmay qoladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗАРЯДНИНГ САҚЛАНИШ ҚОНУНИ - — электр жиҳатдан ҳимояланган ҳар қандай ёпиқ системада зарядларнинг алгебраик йиғиндиси ушбу системада қандай жараёнлар юз берса ҳам доимо ўзгармай қолишини ифодаловчи қонун. Табиатнинг асосий қонунларидан бири. М. Фарадей тажрибада кашф қилган. Ҳар қандай жисмнинг электр заряди каррали мусбат ва манфий элементар зарралардан иборат. Элементар заряд е орқали белгиланса, ҳар қандай жисмнинг заряди каррали е га тенг, яъни 0, + е, ±2е, ..., ±Ne. Заряд квантланган, яъни заряд миқдори узлуксиз ўзгармай, балки узлукли равишда ўзгаради. Заряд миқдори ҳар қандай таъсирлашувларда ҳам ўзгармайди, таъсирдан сўнг заряд фақат тақсимланади. Умумий заряд ўзгармайди, яъни заряднинг сакланиш қонуни ўз кучини саклайди: электр зарядлари ўзўзидан пайдо бўлмайди ва йўқолмайди, улар фақат бир жисмдан бошқасига узатилади ёки жисм ичида кўчади ҳамда ёпиқ система ичида электр зарядларининг алгебраик йиғиндиси ўзгармай қолади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.