Ziçlik

Ziçlik (r) — 1) moddaning asosiy tafsilotlaridan biri; son jihatdan jismning hajm birligidagi massasiga teng: p = f , bunda r — jism ziçli gi, t — massasi, V— hajmi. Bir jinsli moddaning Z.i uning barça nuqtalarida bir xil, bir jinsli bölmagan moddalarda esa 3. i jism hajmining turli nuqtalarida har xil böladi. Z.ning SI dagi ölçov birligi kg/m3, SGS da esa g/ sm3. Köpinça tizimga kirmagan ölçov birliklari — kg/l, t/m3 ham işlatiladi. Modda Z.i, odatda, tra ortişi b-n kamayadi va bosim ortişi b-n ortadi (suvning Z.i traning 4° gaça pasayişida ortadi, traning keyingi pasayişida Z.i ham kamayadi). Moddaning bir agregat holatidan ikkinçisiga ötişida 3. sakraşsimon özgaradi. Xususan, qattiq holatdan suyuq holatga yoki suyuq holatdan gazsimon holatga ötişida modda ziçligi tez kamayadi (lekin çöyan va suv qattiq holatdan suyuq holatga ötişida 3. tez ortadi. Suyuq holatdan qattiq holatga ötişida esa, aksinça, 3. anomal kamayadi). Ikki modda Z.i nisbatiga nisbiy 3. deyiladi. Odatda, nisbiy 3. suyuqlik va gazlar uçun distillangan suv Z.iga nisbatan, gazlar uçun esa quruq havo va vodorod Z.iga nisbatan aniqlanadi; mas, ideal gazlar uçun nisbiy 3.: r'=tg = s^ Uşbu ifoda vodorod Z.iga nisbatan (|xo=2) olingan Z.larni aniqlaş orqali gazning molekulyar oğirliklari topiladi; 2) elektr tokida — elektr tokining asosiy tafeilotlaridan biri; tok yönalişiga tik yönalişdagi yuza birligi orqali 1 s da ötadigan elektr zaryadiga teng.