Zigota
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 88–89-b. — ziyouz.com
Zigota (yun. zigotos — birgalikda qöşilgan) — har xil jinsli gametalarning qöşilişi natijasida hosil bölgan hujayra; uruğlangan tuxum. «3.» tuşunçasini fanga nemis botanigi E. Strasburger (1844—1912) kiritgan. 3. ning vujudga kelişi qöş uruğlaniş b-n boğliq. Ösimliklarda çang nayi orqali murtak xaltasiga kirgan ikki spermaning biri tuxumhujayrani, ikkinçisi esa murtak xaltasining markaziy hujayrasini uruğlantiradi. 3. dan keyinçalik murtak, uruğlangan markaziy xujayradan esa endosperm rivojlanadi. Gaploid ikki hujayra qöşilganida 3. da öşa tur uçun xos bölgan xromosomalarning diploid töplami (2 ya) (biri onalik, biri otalik xromosomalari töplami) paydo böladi. Ayrim ösimliklar (mas, ba'zi suv ötlari va zamburuğlar) va hayvonlarda (mas, koloniyali bir hujayralilar, böşli_qiçlilar) 3. qalin pöst b-n öralib noqulay şaroitni ötkazadi. 3. orqali avlodlar örtasidagi boğlaniş ta'minlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗИГОТА (юн. zigotos — биргаликда қўшилган) — ҳар хил жинсли гаметаларнинг қўшилиши натижасида ҳосил бўлган ҳужайра; уруғланган тухум. «3.» тушунчасини фанга немис ботаниги Э. Страсбургер (1844—1912) киритган. 3. нинг вужудга келиши қўш уруғланиш б-н боғлиқ. Ўсимликларда чанг найи орқали муртак халтасига кирган икки сперманинг бири тухумҳужайрани, иккинчиси эса муртак халтасининг марказий ҳужайрасини уруғлантиради. 3. дан кейинчалик муртак, уруғланган марказий хужайрадан эса эндосперм ривожланади. Гаплоид икки ҳужайра қўшилганида 3. да ўша тур учун хос бўлган хромосомаларнинг диплоид тўплами (2 я) (бири оналик, бири оталик хромосомалари тўплами) пайдо бўлади. Айрим ўсимликлар (мас, баъзи сув ўтлари ва замбуруғлар) ва ҳайвонларда (мас, колонияли бир ҳужайралилар, бўшли_қичлилар) 3. қалин пўст б-н ўралиб ноқулай шароитни ўтказади. 3. орқали авлодлар ўртасидаги боғланиш таъминланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.