Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Zina

    Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 107-b. — ziyouz.com

    Zina ZINA, zinapoya — 1) bino va inşootlarning yuqoriga çiqibpastga tuşiladigan poğonali qismi. Vazifasiga qarab 3 xili böladi: asosiy 3. — qavatlarga çiqibtuşiladi; yordamçi 3. — yonğin, suv toşqini, ta'mirlaş işlari vaqtida kerak böladi; qöşimça 3. — yertölaga tuşiladi, çordoqqa çiqiladi. Z.lar bino va inşootlarni bezaydigan me'morlik elementa ham hisoblanadi. U istirohat boğlari, oçiq maydonlarga ham körk berib turadi. Yodgorliklar poyiga ham 3. qilinadi. Z.lar ğiştdan, temirbetondan, taxtadan, metaldan qilinişi mumkin. Ğiştin va temirbeton Z.lar sirti koşinlar va marmar b-n qoplanadi. Eskalator Z.lari dvigatel yordamida harakatlanib turadi. Turar joy binolarida Z.larning qiyaligi muhim ahamiyatga ega: 3. qança yotiqroq bölsa, şunça yaxşi, lekin uning qiyaligi 45° dan oşmasligi lozim. Agar 3. b-n çiqiladigan joy ança baland bölsa 3. bir neça marşga (bölakka) bölib quriladi. Har bir marşda kamida 3 ta, kupi b-n 10 ta zinapoya bölişi kerak. Zinapoya marşining eni 90 sm dan tor bölmasligi lozim. Oddiy 3. qurişning iloji bölmagan joylarda (mas, joy yetarli bölmaganda) vintsimon Z.lar quriladi. Köpinça, bunday Z.lar metalldan yasaladi. Vintsimon Z.ning diametri kamida 2 m bölişi kerak. 3. bandi (qöl uşlab çiqiladigan tösiq) ning bal. 1 m atrofida qilinadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЗИНА, зинапоя — 1) бино ва иншоотларнинг юқорига чиқибпастга тушиладиган поғонали қисми. Вазифасига қараб 3 хили бўлади: асосий 3. — қаватларга чиқибтушилади; ёрдамчи 3. — ёнғин, сув тошқини, таъмирлаш ишлари вақтида керак бўлади; қўшимча 3. — ертўлага тушилади, чордоққа чиқилади. З.лар бино ва иншоотларни безайдиган меъморлик элемента ҳам ҳисобланади. У истироҳат боғлари, очиқ майдонларга ҳам кўрк бериб туради. Ёдгорликлар пойига ҳам 3. қилинади. З.лар ғиштдан, темирбетондан, тахтадан, металдан қилиниши мумкин. Ғиштин ва темирбетон З.лар сирти кошинлар ва мармар б-н қопланади. Эскалатор З.лари двигатель ёрдамида ҳаракатланиб туради. Турар жой биноларида З.ларнинг қиялиги муҳим аҳамиятга эга: 3. қанча ётиқроқ бўлса, шунча яхши, лекин унинг қиялиги 45° дан ошмаслиги лозим. Агар 3. б-н чиқиладиган жой анча баланд бўлса 3. бир неча маршга (бўлакка) бўлиб қурилади. Ҳар бир маршда камида 3 та, купи б-н 10 та зинапоя бўлиши керак. Зинапоя маршининг эни 90 см дан тор бўлмаслиги лозим. Оддий 3. қуришнинг иложи бўлмаган жойларда (мас, жой етарли бўлмаганда) винтсимон З.лар қурилади. Кўпинча, бундай З.лар металлдан ясалади. Винтсимон З.нинг диаметри камида 2 м бўлиши керак. 3. банди (қўл ушлаб чиқиладиган тўсиқ) нинг бал. 1 м атрофида қилинади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.