Zirh
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 112-b. — ziyouz.com
Zirh — 1) odamlarni, harbiy texnikani, qurolyaroğ, turli mudofaa inşootlarini öq, snaryad, aviatsiya bombalari va yadro portlaşlarning şikayet beruvçi ta'sirlaridan himoya qiluvçi vosita. Asosan, zirh pölatidan qilinadi. 3. öq va snaryadlarning ta'siriga qarşilik körsatadigan çidamli va snaryadlar köp martalab tekkanda yemirilmaydigan bölişi lozim. Bu xususiyatlar pölatning kimyoviy tarkibini, eritiş texnologiyasini, termik işlov berişni, ulardan tayyorlanadigan detal va buyumlarning texnologik jarayonlarini tanlab ta'minlanadi. Vazifasiga kura, 3. öqqa va snaryad parçalariga karşi, snaryadga qarşi, tayyorlaş xususiyatiga köra prokatlangan va quyma; tuzilişiga kura, monolit (yaxlit), kombinatsiya laşgan; içki tuzilişiga kura, gomogen (bir jinsli), geterogen (kesimi böyiça xossalari bir xil bölmagan) xillariga bölinadi. 3. alyuminiyplastmassa yoki pölatalyuminiyplastmassa aralaşmasidan ham tayyorlanişi mumkin. Qadim zamonlarda ham Z.dan foydalanişgan (mas, öq va qiliç zarbidan badanni himoya qiladigan vositalar). Harbiy avtomobil va bronepoyezdlar, tank, kema, samolyotlar Z.langan; 2) zirhli mollyuskalarning çiğanoği va zirxlilarning teri skeletini anglatuvçi tuşunça.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗИРҲ — 1) одамларни, ҳарбий техникани, қуроляроғ, турли мудофаа иншоотларини ўқ, снаряд, авиация бомбалари ва ядро портлашларнинг шикает берувчи таъсирларидан ҳимоя қилувчи восита. Асосан, зирҳ пўлатидан қилинади. 3. ўқ ва снарядларнинг таъсирига қаршилик кўрсатадиган чидамли ва снарядлар кўп марталаб текканда емирилмайдиган бўлиши лозим. Бу хусусиятлар пўлатнинг кимёвий таркибини, эритиш технологиясини, термик ишлов беришни, улардан тайёрланадиган деталь ва буюмларнинг технологик жараёнларини танлаб таъминланади. Вазифасига кура, 3. ўққа ва снаряд парчаларига карши, снарядга қарши, тайёрлаш хусусиятига кўра прокатланган ва қуйма; тузилишига кура, монолит (яхлит), комбинация лашган; ички тузилишига кура, гомоген (бир жинсли), гетероген (кесими бўйича хоссалари бир хил бўлмаган) хилларига бўлинади. 3. алюминийпластмасса ёки пўлаталюминийпластмасса аралашмасидан ҳам тайёрланиши мумкин. Қадим замонларда ҳам З.дан фойдаланишган (мас, ўқ ва қилич зарбидан баданни ҳимоя қиладиган воситалар). Ҳарбий автомобиль ва бронепоездлар, танк, кема, самолётлар З.ланган; 2) зирҳли моллюскаларнинг чиғаноғи ва зирхлиларнинг тери скелетини англатувчи тушунча.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.